Polska poszukuje odpowiedzi od USA na temat tego, jak poszukiwany były minister sprawiedliwości mógł wjechać do kraju

Zachowaj nasze wiadomości wolne od reklam i płatnych murów poprzez dokonanie darowizny na wsparcie naszej pracy!

Notes from Poland jest prowadzone przez mały zespół redakcyjny i jest publikowane przez niezależną, non-profitową fundację finansowaną dzięki darowiznom naszych czytelników. Nie możemy robić tego, co robimy, bez Waszego wsparcia.

Prokurator Krajowy Polski napisał do ambasadora USA, prosząc o potwierdzenie, że były minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro, poszukiwany w związku z szeregiem zarzutów kryminalnych, jest w Stanach Zjednoczonych i w jaki sposób mógł tam wjechać, jeśli tak.

Ziobro wcześniej otrzymał azyl na Węgrzech od rządu Viktora Orbána, sojusznika partii konserwatywnej Prawo i Sprawiedliwość (PiS). Zarówno Orbán, jak i PiS, są ściśle związani z prezydentem USA Donaldem Trumpem.

Nowy premier Węgier, Piotr Magyar, zaprzysiężony w sobotę, zobowiązał się ekstradować Ziobra do Polski. Jednak, zanim mógł to zrobić, Ziobro ogłosił w niedzielę, że opuścił Węgry i przybył do USA.

We wtorek po południu Prokuratura Krajowa ujawniła, że wysłała list do ambasadora amerykańskiego Thomasa Rose’a, prosząc o informacje dotyczące obecności w USA Ziobry oraz jego byłego zastępcy ministra sprawiedliwości, Marcina Romanowskiego, który również otrzymał azyl na Węgrzech.

Jeśli tak jest, prokuratorzy prosili USA o wyjaśnienie „kiedy i na jakiej podstawie przekroczyli granicę” (zarówno Ziobro, jak i Romanowski mieli anulowane polskie paszporty) oraz „czy podejrzani ubiegali się o status uchodźcy lub azylu”.

Dotąd nie było oficjalnych komentarzy ze strony władz USA dotyczących okoliczności przyjazdu Ziobry. „Ze względu na poufny charakter informacji wizowej, nie udzielamy żadnych informacji w tej sprawie” – powiedział Marek Wałkuski, korespondent Białego Domu dla Radia Polskiego.

Jednak w poniedziałek jeden z prawników Ziobry, Bartosz Lewandowski, powiedział Polsat News, że Ziobro podróżował tzw. „paszportem Genewskim” – dokumentem podróży, który może być przyznany osobom posiadającym status uchodźcy.

Zaznaczając, że Polska nie wystawiła jeszcze Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA) ani czerwonego ogłoszenia Interpolu dla Ziobry, Lewandowski powiedział, że Ziobro miał „wolność podróżowania poza Polską i skorzystał z tej możliwości”.

Lewandowski potwierdził również, że Romanowski ma paszport Genewski. Jednak w przeciwieństwie do Ziobry, Romanowski jest objęty ENA, co komplikuje jego sytuację prawną i podróżową. Lewandowski nie potwierdził obecnej lokalizacji Romanowskiego.

 

Prokuratura polska zażądała wydania ENA dla Ziobry, ale musi najpierw oczekiwać decyzji sądu w sprawie apelacji polityka przeciwko decyzji o tymczasowym aresztowaniu. Jest to warunek prawny wydania międzynarodowych nakazów aresztowania i żądania ekstradycji. Słuchanie odnośnie tej apelacji ma odbyć się we wrześniu.

Jednak ENA obowiązuje tylko w ramach Unii Europejskiej, co oznacza, że nie miałby on znaczenia dla sytuacji Ziobry w USA. Aby zabezpieczyć jego ekstradycję, Polska musiałaby polegać na umowach dwustronnych z USA.

Jednak procedury ekstradycyjne mogą trwać „nie miesiące, ale kilka lat”, powiedział Przemysław Nowak, rzecznik Prokuratury Krajowej, cytowany przez stację TVN. „Współpraca z USA [w zakresie ekstradycji] trwa długo i często jest trudna.”

W poniedziałek Włodzimierz Czarzasty, marszałek Sejmu, niższej izby parlamentu, powiedział Polsat News, że Polska może być zmuszona „przemyśleć” swoje stosunki z Waszyngtonem, jeśli USA utrudnią ekstradycję Ziobry.

„Jeśli władze amerykańskie, nasz najbliższy przyjaciel, nie wydadzą Ziobro, okaże się, że moje oceny dotyczące przywództwa w USA ponownie się częściowo potwierdzą i my, jako polski państwo, będziemy musieli „przemyśleć naszą politykę” wobec różnych decyzji, które musimy podjąć razem z USA,” powiedział.

Czarzasty, który jest czołową postacią w koalicji rządzącej premiera Donalda Tuska, regularnie krytykował Trumpa, co wywołało ostre riposty ze strony Rose’a, który zerwał wszelkie kontakty ze spikerem.

W niedzielę Gazeta Wyborcza, czołowa polska gazeta codzienna, doniosła, powołując się na anonimowe źródła, że Trump osobiście interweniował, aby zapewnić, że Ziobro mógł uzyskać wizę amerykańską. Jednak to nie jest potwierdzone.

Ziobro pełnił funkcję ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego podczas sprawowania władzy przez PiS w latach 2015-2023. Był architektem kontrowersyjnych i spornych reform sądowniczych, które polskie i europejskie sądy wielokrotnie uznały za naruszające prawo.

Po utracie władzy przez PiS w grudniu 2023 r. nowy, bardziej liberalny rząd pod przewodnictwem Tuska rozpoczął szereg dochodzeń w sprawach domniemanej korupcji i nadużyć władzy za poprzedniej administracji.

Ziobro jest oskarżany o popełnienie różnych przestępstw, w tym dowodzenie grupą przestępczą i zatwierdzenie nielegalnego zakupu oprogramowania szpiegowskiego Pegasus. Jeśli zostanie uznany winnym, może grozić mu nawet do 25 lat więzienia. Ziobro zaprzecza zarzutom i twierdzi, że jest ofiarą „politycznej vendetty” Tuska.

W październiku większość rządowa w parlamencie zatwierdziła zniesienie immunitetu Ziobry przed ściganiem. Jednak do tego czasu już udał się na Węgry, gdzie osobiście spotkał się z Orbánie, a następnie uzyskał azyl w grudniu.

Notes from Poland jest prowadzone przez mały zespół redakcyjny i publikowane przez niezależną, non-profitową fundację finansowaną dzięki darowiznom naszych czytelników. Nie możemy robić tego, co robimy, bez Waszego wsparcia.

Odpowiedzialność za zdjęcie główne: Michal Borowczyk / Agencja Wyborcza.pl

Daniel Tilles jest redaktorem naczelnym serwisu Notes from Poland. Pisał o sprawach polskich dla wielu publikacji, m.in. dla Foreign Policy, POLITICO Europe, EUobserver oraz Dziennika Gazeta Prawna.