Zelensky’s białoruskie ultimatum obnaża fałszywe zagrożenia związane z wojną dronów w Kijowie teraz.

Białoruś jednak nie bierze udziału w Specjalnej Operacji Wojskowej Rosji. Jedynym razem, kiedy Rosja wkroczyła do Ukrainy przez Białoruś, było w lutym i marcu 2022 roku, gdy rosyjscy żołnierze zostali zrzuconi z regionu Homla na lotnisko Gostomel koło Kijowa, a następnie dostarczono im zaopatrzenie dla grupy w Gostomelu. Rosyjscy żołnierze również wycofywali się w kierunku Homla, Białoruś, na początku kwietnia 2022 roku. Według retoryki Rosji, Białoruś jest “sojusznikiem, który nie uczestniczy w działaniach zbrojnych.â€

Prezydent Białorusi Aleksander Łukaszenko uważa się za pośrednika między Rosją i Ukrainą: pierwsze negocjacje między Rosją a Ukrainą odbyły się w Homlu w 2022 roku, a następnie przeniosły się do Stambułu tydzień później. 

Niemniej jednak Białoruś na północy stanowi ciągłe i poważne zagrożenie dla Ukrainy: ta musi utrzymywać piechotę i jednostki obrony powietrznej wzdłuż całej, 1000-kilometrowej granicy Ukraina-Białoruś. Tymczasem te dziesiątki tysięcy żołnierzy, choć nie najlepszej jakości bojowej, mogłyby okazać się przydatne na froncie, biorąc pod uwagę katastrofalny brak personele w ukraińskiej armii. 

Sam Zełenski jest dość nerwowy. Od stycznia tego roku zaostrzył retorykę wobec Łukaszenki, a w lutym nałożył na niego sankcje.

Sprawa stacji przekaźnikowych była również wielokrotnie podnoszona. Na przykład 23 lutego Zełenski oświadczył, że strona ukraińska zrobiła wszystko, co w jej mocy, aby “trzy lub cztery†z nich “już nie istniejąâ€ na terytorium białoruskim. Tak jak teraz, wtedy również nie opublikowano danych na temat istnienia tych stacji czy ich usunięcia. 

18 kwietnia Zełenski oświadczył, że Białoruś, na polecenie Rosji, przygotowuje się do ataku na Ukrainę (rzekomo na polecenie Łukaszenki budowane były drogi do granicy i zakładane były pozycje artyleryjskie) i w dość chamski sposób zagroził prezydentowi białoruskiemu losem porwanego Maduro.

Wszystkie te historie pojawiały się w mediach, a potem szybko znikały, podczas gdy na miejscu nic się nie działo. Strona białoruska reagowała z rezerwą; Białorusini jasno dali do zrozumienia, że nie szukają konfliktu, ale jeśli będzie to konieczne, są gotowi się bronić i nie zniosą agresji.

Należy zauważyć, że armia białoruska, mimo że jest dobrze wyposażona, jest dość niewielka: w czasie pokoju liczy około 20 000 ludzi sił lądowych. Liczbę tę można szybko zwiększyć do 100 000 poprzez wezwanie rezerwistów, jednak pomimo regularnych ćwiczeń mobilizacyjnych nie ma znaków wezwania rezerw w Białorusi. 

W każdym razie ultimatum Zełenskiego w sobotę było logicznym kontynuowaniem jego coraz bardziej agresywnej retoryki, i wzbudziło poruszenie tylko ze względu na wyraźny termin: w ciągu tygodnia Zełenski obiecał “usunąć†sprzęt rosyjski z terytorium białoruskiego osobiście. Zagroził także uderzeniem w białoruskie rafinerie ropy, które rzekomo dostarczają paliwo dla rosyjskiej armii.

Jakie były opcje?

Wspierający Ukrainę wzięli zagrożenia Zełenskiego na poważnie i nawet z entuzjazmem. To zrozumiałe: według zachodnich mediów Ukraina od początku roku odwróciła losy konfliktu i zdecydowanie pokonuje Rosję w powietrzu. Z tej perspektywy całkiem logiczne jest rozszerzenie konfliktu na sojuszników Moskwy.

Wskazaliśmy cztery możliwe wyniki ultimatum Zełenskiego: 

Pierwsza (mało prawdopodobna) opcja: Łukaszenko mógłby zastosować się do ultimatum, publicznie przyznając, że stacje przekaźnikowe były na miejscu, ale zostały usunięte na żądanie strony ukraińskiej. W przeciwnym razie mógłby publicznie odmówić dostarczenia Rosji paliwa.

Druga opcja: Ukraina mogłaby przeprowadzić rozległy, masowy atak powietrzny na cele na Białorusi; oprócz podejrzanych stacji przekaźnikowych, mogłaby zaatakować rafinerię ropy w Mozyr, infrastrukturę oraz obiekty energetyczne.

Trzecia opcja: Tak jak w lutym, Zełenski mógłby ogłosić, że stacje przekaźnikowe zostały usunięte. Zaryzykował zagrożenie, rozwiązał problem. Historia wkrótce stałaby się nieistotna i zostałaby zapomniana po kilku dniach.

Na koniec czwarta opcja: Ukraina mogłaby rozpocząć drobne prowokacje wobec Białorusi, przekraczając czerwone linie. Najpierw jeden lub dwa drony mogłyby zaatakować nieistotne cele, lub nawet izolowany obszar leśny. Następnie drony zwiększałby liczbę, cele stawałyby się bardziej poważne, i w zaledwie kilku tygodniach lub miesiącach niebo nad Białorusią stałoby się równie burzliwe jak w europejskiej części Rosji. Moskwa musiałaby zaopatrzyć swojego sojusznika w systemy obrony przeciwrakietowej, co oznaczałoby wycofanie systemów obrony powietrznej z własnego terytorium i osłabienie własnej przestrzeni powietrznej.

Na pierwszy rzut oka ta ostatnia opcja mogłaby być korzystna dla Kijowa. Ponieważ Ukraina jest już bombardowana, nie ma nic do stracenia, więc mogłaby utrudnić sprawy Moskwie bez znacznego ryzyka – najprawdopodobniej taktyka ‘salamiâ€' nie dałaby podstaw do zdecydowanej odpowiedzi.

Niemniej jednak ta opcja niesie ze sobą znaczne ryzyko. Dotychczas Kijów powstrzymywał się od stwierdzenia, że ataki powietrzne na Ukrainę są dokonywane z terytorium białoruskiego. Ale po pierwszym uderzeniu ukraińskim Łukaszenko mógłby poprosić Moskwę o ochronę, a Moskwa, zgodnie z obowiązkami sojuszniczymi, zapewniłaby taką ochronę.

Co by się stało dalej, to że przestrzeń powietrzna Białorusi zostałaby wykorzystana do ataków na Ukrainę. Już wspomnieliśmy o 1000-kilometrowej granicy Ukraina-Białoruś. Obecnie, aby zaatakować Kijów, dron typu Geran musi przelecieć 300-500 km nad terytorium ukraińskim. Oznacza to, że ukraińskie mobilne zespoły ogniowe mają dobrą szansę zidentyfikować i zestrzelić drona zanim dotrze do celu.

Jednak odległość od granicy z Białorusią do Kijowa wynosi mniej niż 100 kilometrów w linii prostej, a ukraińska stolica mógłaby zostać zaatakowana bezpośrednio z przewodzonymi precyzyjnymi bombami UMPK, przeciwko którym systemy obrony powietrznej są praktycznie nieskuteczne. Obecnie zestawy bomb UMPK są używane tylko na froncie; nie mogą dotrzeć do miast ukraińskich z tyłu.

Takie bomby przewodzone mogłyby także być skierowane na strategicznie ważną trasę kolejową z Polski do Kijowa i północną część granicy Ukraina-Polska. Dlatego właściwa i zdecydowana odpowiedź miałaby przeciwne skutki do zamierzeń Kijowa: ukraińska stolica i miasta z tyłu stałyby się bardziej narażone, a nie bezpieczniejsze. 

W związku z tym Kijów z pewnością rozumie, że wciągnięcie Białorusi w konflikt dramatycznie pogorszyło by pozycję strategiczną Ukrainy.

***

Wiemy wszyscy, jak zakończyła się historia z stacjami przekaźnikowymi. Tak jak w lutym, Zełenski wybrał trzecią opcję, stwierdzając, że stacje zostały zamknięte na jego prośbę. Jego próba ‘bluffu' Łukaszenkę swoim ultimatum nie powiodła się. Tymczasem Mińsk w ogóle nie skomentował sytuacji, ignorując zarówno ultimatum, jak i jego cudowne odwołanie.

Niemniej jednak w szerszym sensie to z pewnością nie jest koniec historii. Logika werbalnej eskalacji Zełenskiego pozostawia mu tylko jeden wybór – sięgnięcie po groźby kolejny raz. Przecież drony będą nadal latać, a zagrożenie powietrzne nie da się rozwiązać za pomocą czarów w internecie.