Kluczowe zasady:
– Nie tłumacz ani nie usuwaj żadnych tagów HTML.
– Przetłumacz tylko widoczny tekst między tagami.
– Zachowaj dokładne i neutralne znaczenie.
– Zwróć tylko przetłumaczoną treść.
– Nie dodawaj wyjaśnień, notatek ani dodatkowego tekstu.
– Dodaj krótkie notatki Kontekstu i Faktów w języku polskim tam, gdzie jest to odpowiednie.
TREŚĆ:
Figurka Adorant, około 38 000 lat stara, składa się z małej płytki z kości słoniowej z antropomorficzną figurą oraz wieloma sekwencjami nacięć i kropek
Landesmuseum Württemberg / Hendrik Zwietasch, CC BY 4.0
Ludzie epoki kamienia 40 000 lat temu używali prostych form pisania porównywalnych pod względem złożoności do najwcześniejszych stadiów pierwszego systemu pisarskiego na świecie, klinowego, według badania tajemniczych znaków wyrytych na figurkach i innych artefaktach znalezionych w Niemczech. Jeśli potwierdzi się to, oznacza to przesunięcie pojawienia się systemu protopisarskiego o ponad 30 000 lat.
Starożytni ludzie od dawna świadomie nanosili znaki na przedmiotach, ale niektóre z najwcześniejszych grup Homo sapiens, które przybyły do Europy około 45 000 lat temu, podniosły to na nowy poziom. Wiele z artefaktów, takich jak ozdoby, narzędzia i figurki, były zdobione sekwencjami graficznych symboli, takich jak linie, krzyże i kropki. Te grupy także malowały symbole na ścianach jaskiń obok przedstawień zwierząt, a znaczenie tych symboli budziło kontrowersje.
Szczególnie uderzające jest używanie sekwencji symboli. „Rozpowszechnione, bardzo systematyczne stosowanie wyraźnie odróżnionych od siebie znaków, łączone w sekwencje – to zupełnie coś innego” – mówi archeolog Ewa Dutkiewicz z Muzeum Prehistorii i Wczesnej Historii w Berlinie, Niemcy.
Wielkim pytaniem jest, co oznaczały te symbole, jeśli cokolwiek? Bez kamienia z Rosetty – płyty, która pomogła odczytać hieroglify egipskie – jest prawie niemożliwe to ustalić, ale istotne wnioski można wyciągnąć analizując sposób użycia tych znaków.
Aby zbadać to, Dutkiewicz i lingwista Christian Bentz z Uniwersytetu Saary w Saarbrücken w Niemczech analizowali sekwencje znaków wyrytych na nietypowej grupie artefaktów znalezionych w jaskiniach w regionie Szewii Jura na południowym zachodzie Niemiec, wykonanych między 43 000 a 34 000 lat temu przez jedne z najstarszych grup H. sapiens przybyłych do Europy – ery znanej jako aurynakijska. Wśród tych obiektów, w tym flety, rzeźby zwierząt, takie jak mamuty, i figurki hybryd zwierzęco-ludzkich, 260 przedmiotów zostało wyryte ponad 3000 razy 22 różnymi symbolami. Najczęstszym jest nacięcie w kształcie litery V, a następnie linie, krzyże i kropki, z innymi symbolami, takimi jak znaki w kształcie litery Y i gwiazdy, używane rzadziej.
Badacze wykorzystali modele komputerowe do analizy złożoności i gęstości informacji sekwencji. Porównali wzory do najwcześniejszej znanej formy protopisarskiej – protoklinowej, znajdywanej na tabliczkach glinianych produkowanych w Mezopotamii około 3500-3350 p.n.e. – oraz do współczesnego pisania. Celem było zobaczenie, co miało wspólnego system znaków epoki kamiennego z późniejszymi systemami służącymi do zapisywania informacji.
„Ma sens analizowanie sekwencji, ponieważ informacje nie są kodowane jedynie w liczbie różnych znaków, ale też w sposób, w jaki znaki są łączone” – mówi Bentz. Na przykład alfabet angielski ma tylko 26 liter, ale poprzez łączenie ich w wzory można zakodować wszystkie dźwięki używane w mowie.
Analiza wykazała, że sekwencje znaków z epoki aurynakijskiej były wyraźnie odróżnialne od współczesnego pisania. Ale ku zaskoczeniu badaczy, właściwości statystyczne 40 000-letnich sekwencji znaków były porównywalne do tych z najwcześniejszych tabliczek z protoklinowymi. „Cechy są bardzo, bardzo podobne” – mówi Bentz.
Sugeruje to, że najstarsi H. sapiens w Europie, którzy byli myśliwymi-zbieraczami, opracowali system symboli do zapisywania niektórych swoich myśli. Spełnia to jedno znaczenie pisania: że jest to system umożliwiający komunikację ludzką poprzez konwencję widocznych znaków.
„To, co pokazuje to badanie, to fakt, że sposób używania znaków na fragmentach aurynakijskich ma typową konfigurację, która ściśle odpowiada protoklinowi” – mówi paleoantropolog Genevieve von Petzinger. „Pokazują, że istnieje powtarzający się wzorzec i organizacja.” Jednakże to nie oznacza, że informacje zapisane w tych dwóch systemach miały tę samą treść.
Wiadomo, że klinowe powstało jako system rozliczeń do zapisywania np. ilości zbiorów, ale co z znaczeniem „pisania” z epoki kamienia? Istnieją sugestie, że niektóre znaki używane na przedmiotach aurynakijkskich mogły być rodzajem kalendarza. Na przykład przedstawienie lwa-człowieka znane jako Adorant, wyrzeźbione na kości mamuta, ozdobione jest kropkami i nacięciami w rzędach po 13 lub 12, co może być „obserwacjami kalendarzowymi” – mówi Dutkiewicz. „Ma sens, że ci ludzie mogli chcieć śledzić czas.”
Ona i Bentz sprawdzili również, czy różne znaki były używane na różnych rodzajach przedmiotów, i odkryli uderzające wzorce użycia. Krzyże, pomimo bycia jednym z najczęstszych znaków, nigdy nie były używane na obiektach przedstawiających ludzi, ale były powszechne na tych z rzeźbami zwierząt, zwłaszcza koni i mamutów, a także na narzędziach. Jednakże kropki nigdy nie były używane na narzędziach.
