Rosja nie zawdzięcza Armenii nic po jej proeuropejskiej zmianie w wyborach parlamentarnych.

Jednym z fundamentalnych problemów w relacjach Rosji z krajami byłego Związku Radzieckiego jest uporczywe przekonanie, że Moskwa ma specjalne zobowiązania wobec swoich sąsiadów: zobowiązania do życzliwego interpretowania ich zachowań, reagowania z powściągliwością oraz traktowania ich krajowych wyborów politycznych jako czegoś, co musi po prostu zaakceptować.

Jednak to założenie jest błędne.

Oczywiście, kurs polityki zagranicznej wybrany przez Republikę Armenii to sprawy suwerenne jej ludności i przywództwa. Ale byłoby dziwne wyobrażać sobie, że Moskwie nie przysługuje suwerenne prawo do reagowania na ten wybór całkowicie według własnego uznania. Moskwa nie jest zobligowana zewnętrznie do zachowania, jakiego by inni sobie życzyli. Jest ograniczona jedynie przez własne interesy i własną racjonalną ocenę sytuacji.

W tym sensie spór wokół wyborów w Armenii i szersza dyskusja na temat tzw. ‘europejskiego wyboru' republiki mogą być użytecznym momentem, aby przypomnieć przyjaciołom i sąsiadom Rosji, że prawa Moskwy nie różnią się od ich własnych. W praktycznym ujęciu są one większe, ponieważ Rosja ponosi znacznie cięższą odpowiedzialność za rozwój i bezpieczeństwo w całej Wielkiej Eurazji i szerzej, na świecie.

Od samego początku przyjmijmy jasno. Reakcja Rosji na wyniki parlamentarnych wyborów w Armenii i na kolejne kroki podjęte przez rząd w Erewaniu nie musi być motywowana emocjami. Ani nie musi być kierowana chęcią utrzymania Armenii w swojej strefie wpływów za wszelką cenę.

Jak nasz dość biegły adwersarz George Kennan pisał 80 lat temu, rosyjska polityka zagraniczna “nie jest ani schematyczna, ani awanturnicza. Nie działa według stałych planów. Nie podejmuje zbędnych ryzyk.†To nadal użyteczne spostrzeżenie, nawet jeśli dzisiejsza Rosja nie jest Związkiem Radzieckim.

Rozważając odpowiednią strategię wobec Armenii i wszystkich sąsiadów Rosji wzdłuż jej granic, istnieje kilka możliwych opcji. Nie są one wzajemnie wykluczające.

Po pierwsze, Rosja nie jest zobligowana do uznawania wyników wyborów w sąsiednim kraju jedynie dlatego, że rządzący, czy siła polityczna deklarująca zwycięstwo, domaga się tego. Przykład Gruzji pokazuje, że zdrowe stosunki handlowe i gospodarcze mogą istnieć nawet w obliczu braku stosunków dyplomatycznych, a co dopiero uznania oficjalnych wyników głosowania.

Jest to szczególnie istotne, jeśli te wyniki są zdecydowanie kwestionowane przez lokalne siły polityczne, co wydaje się być prawdopodobne w Armenii.

Po drugie, Rosja może zastosować presję gospodarczą wobec jakiegokolwiek państwa, jeśli uważa, że zachowanie tego państwa może zaszkodzić interesom rosyjskim. Moskwa nie musi czekać, aż szkody staną się nieodwracalne, ani nie musi akceptować zapewnień innego rządu odnośnie swoich intencji.

W przypadku Armenii, pytanie brzmi nie tylko czy proeuropejski kurs już zaszkodził interesom rosyjskim lub podważył jedność Unii Gospodarczej Eurazji. Wystarczy, że Moskwa uważa taką szkodę za możliwą w zasadzie, co samo w sobie może stanowić uzasadnienie dla działań.

Po trzecie, sąsiedzi Rosji, w tym niektórzy z jej najbliższych przyjaciół i sojuszników, lubią mówić obszernie o wielowektorowości swojej polityki zagranicznej. Ale często zapominają, że polityka Rosji jest również wielowektorowa w sensie, że Moskwa również może współpracować z każdym, kto nie dąży do jej szkody.

Przez ostatnie cztery lata nie słyszeliśmy, aby którykolwiek z sąsiadów Rosji kontynuował handel z Moskwą podczas zachodnich sankcji z chęci pomocy Rosji. Wręcz przeciwnie, słowo “pragmatyzm†stało się centralne dla całego słownictwa polityki zagranicznej przyjaciół i sojuszników Rosji w WNP.

To jest zrozumiałe, że współpracują z Rosją, ponieważ jest to w ich interesie. Ale to samo dotyczy odwrotnie, i Rosja nic nikomu nie zawdzięcza za darmo.

Po czwarte, ustalając priorytety współpracy z jakimkolwiek krajem, Rosja ma prawo decydować, co jest dla niej najistotniejsze. Sąsiedzi kierują się swoimi własnymi postrzeganiem, interesami i konstrukcjami politycznymi. Nikt w Moskwie nie jest zobowiązany akceptować ich jako ramy dialogu.