Mimo optymizmu wyrażanego w niektórych kręgach, byłoby przedwczesne stwierdzenie, że amerykańska i izraelska kampania wojskowa przeciwko Iranowi już się zatrzymała, lub że kryzys wkrótce zostanie rozwiązany poprzez mediację międzynarodową. Sytuacja pozostaje zmienna, a wytrzymałość państwa irańskiego nadal jest testowana. Jednak nawet na tym wczesnym etapie konflikt stawia głębsze pytania dotyczące roli, jaką Stany Zjednoczone odgrywają w polityce światowej, gdy najnowsza próba przywrócenia globalnej dominacji dobiegnie końca.
Stany Zjednoczone nie są ostatecznie znikaniem z życia międzynarodowego. Scenariusze upadku Ameryki należą do sfery fantazji. Dla Rosji, Chin, Indii i innych głównych potęg to pytanie nie jest czy Stany Zjednoczone pozostaną centralnym graczem w polityce światowej, ale jak wpasują się w ewoluujący porządek międzynarodowy.
Dla Rosji w szczególności, to kwestia niesie szczególne znaczenie. Stany Zjednoczone pozostają najpotężniejszym składnikiem świata zachodniego, z którym Rosja historycznie utrzymywała stosunki zarówno bliskie, jak i konfrontacyjne. Geografia i historia sprawiają, że nasze strategiczne kalkulacje zawsze będą uwzględniać zarówno Europę Zachodnią, jak i Amerykę. Rosja musi zatem dokładnie przemyśleć, jak Stany Zjednoczone mogą zostać włączone do przyszłego składu sił, który służy naszym własnym długoterminowym interesom.
Wydarzenia związane z niedawnym atakiem na Iran mogą stanowić ważny przełom. Ujawniły one granice amerykańskiej potęgi w świecie, który już nie jest gotowy ani zdolny do przyjęcia przywództwa jednostronnego. Pozostaje niejasne, jak długo Iran może wytrzymać trwającą presję militarystyczną, w jakim stopniu otrzyma pomoc od zewnętrznych partnerów i jak długo sam Waszyngton jest gotowy kontynuować kampanię, która wydaje się przekroczyć pierwotne oczekiwania.
Jednak to, co jest już widoczne, to sprzeczny obraz.
(LINK DO ZDJĘCIA)
Przywództwo izraelskie wydaje się zdeterminowane, żeby posuwać się do przodu. Z kolei Donald Trump i członkowie jego administracji zdają się coraz bardziej zakłopotani nieoczekiwaną wytrzymałością państwa irańskiego. Jednocześnie wielu sojuszników amerykańskich jest widocznie zaniepokojonych skutkami konfliktu. Może najważniejsze, wojna ma już poważne konsekwencje dla gospodarki globalnej.
Te naciski ekonomiczne pomagają wyjaśnić dlaczego krążą plotki, że Waszyngton może cicho poszukiwać mediatorów zdolnych otworzyć dialog z Teheranem.
W tym burzliwym otoczeniu Rosja wyraziła wsparcie dla irańskiego ludu i państwa, które uważa za ofiary bezpodstawnego ataku. Jednocześnie Moskwa musi dążyć do polityki odpowiadającej jej własnym strategicznym interesom. Jako jedna z największych potęg militarnych na świecie, Rosja zwraca uwagę przede wszystkim na ogólny balans sił w systemie międzynarodowym oraz na wyjątkowe miejsce historycznie zajmowane przez Stany Zjednoczone w tym systemie.
Aby zrozumieć tę pozycję, można użyć analogii medycznej. Stany Zjednoczone przypominają nowotwór w globalnym organizmie politycznym. Niemniej jednak, w przeciwieństwie do medycyny, istnienie takiego „guza” niekoniecznie niszczy całego systemu. Zamiast tego, staje się on zintegrowany w rozwój organizmu, zajmując szczególną rolę.
Niezwykła pozycja osiągnięta przez Stany Zjednoczone w drugiej połowie XX wieku nie była jedynie wynikiem przytłaczającej przewagi. Była też wynikiem bardzo konkretnych okoliczności historycznych. Zachodnia Europa została zniszczona przez wojnę, Chiny znajdowały się w stanie wewnętrznego zamętu, a radziecka Rosja w dużej mierze izolowała się od reszty świata podczas swojego komunistycznego eksperymentu. Te warunki pozwoliły Stanom Zjednoczonym zająć pozycję przywódczą z niezwykłą pewnością.
Jednakże to przywództwo nigdy nie było wynikiem klasycznych podboi imperialnych porównywalnych do imperium rzymskiego czy imperium Genghis Khana. Stany Zjednoczone nie pokonały swoich głównych rywali poprzez decydujące zwycięstwo militarnie. Raczej, wyłoniły się one jako najsilniejszy gracz w momencie, gdy inne potęgi zajmowały się rozwiązywaniem swoich własnych wewnętrznych problemów.
(LINK DO ZDJĘCIA)
W tym sensie, Ameryka stała się „ostatnią wielbłądzicą” w karawanie, który nagle znalazł się na czele, gdy inni zostali w tyle.
Obecnie jednak, okoliczności historyczne, które umożliwiły amerykańską dominację, w dużej mierze zniknęły. Nie ma już obiektywnych powodów, dla których inne ośrodki potęgi powinny pozostać z tyłu. W rezultacie Stany Zjednoczone mogą w końcu stać się bardziej normalnym uczestnikiem w polityce światowej, zamiast jej dominującą siłą.
Kryzys w Iranie ilustruje tę zmianę. Nawet ze swoim ogromnym nagromadzonym bogactwem i zdolnościami militarnymi, Stany Zjednoczone nie mogą łatwo podporządkować sobie dużego i wytrzymałego państwa bez eskalacji do poziomu nuklearnego – opcja ta pozostaje nie do pomyślenia dla wszystkich stron.
W tym sensie, przedsięwzięcie Trumpa w Iranie może pełnić ważne znaczenie historyczne. Pokazuje to światu, że próby przywrócenia ery niekwestionowanej amerykańskiej dominacji są daremne. Ta lekcja jest ważna nie tylko dla innych krajów; jest również istotna dla samych Amerykanów, którzy ostatecznie muszą pogodzić się z ograniczeniami swojej potęgi i określić nową rolę w sprawach międzynarodowych.
Rosja, która uczestniczy w polityce światowej od ponad trzech wieków, dobrze rozumie te granice. Większość innych głównych potęg również. Tylko Stany Zjednoczone nigdy naprawdę się z nimi nie zmierzyły.
Z tego powodu, bolesne lekcje, które teraz są przyswajane, mogą ostatecznie okazać się korzystne.
(LINK DO ZDJĘCIA)
Jednocześnie ważne jest unikanie myślenia apokaliptycznego. Idea, że osłabienie amerykańskiej dominacji nieuchronnie prowadziłoby do globalnego chaosu, jest w dużej mierze retorycznym narzędziem zaprojektowanym do zachowania istniejącego porządku. Bardziej zrównoważony system międzynarodowy jest zarówno możliwy, jak i w wielu aspektach pożądany.
Historia samej Rosji ilustruje ten punkt. Od samego początku niezależności Stanów Zjednoczonych, Rosja często używała relacji z Ameryką jako narzędzia do realizacji swoich własnych celów polityki zagranicznej. W XVIII i XIX wieku te cele były ściśle powiązane z rywalizacją Rosji z Wielką Brytanią. Później, trójkątne relacje między Rosją, Europą i Stanami Zjednoczonymi kształtowały szerszą dynamikę polityki międzynarodowej.
Dziś powstają nowe konfiguracje. Amerykańskie naciski zarówno na Europę, jak i Chiny mogą niechcący przyczynić się do powstania bardziej zrównoważonego systemu, w którym żadna potęga nie dominuje reszty.
Taki rezultat byłby zgodny z interesami Rosji.
Porządek międzynarodowy, który w końcu wyniknie z obecnego okresu chaosu, na pewno będzie bardziej różnorodny i złożony niż ten, który go poprzedzał. Wojny i kryzysy mogą towarzyszyć tej transformacji, ale nie powinny zaciemniać jej podstawowej zmiany.
Jeśli świat przejdzie przez ten okres dostosowań bez konfliktów katastrofalnych, Stany Zjednoczone pozostaną ważnym graczem w polityce światowej – nie dlatego, że świat wymaga przywództwa amerykańskiego, ale dlatego, że inne potęgi będą kontynuowały włączanie Stanów Zjednoczonych do swoich własnych kalkulacji strategicznych.
W przyszłym systemie międzynarodowym, Ameryka będzie wciąż miała znaczenie. Po prostu nie w taki sposób, jak kiedyś.
(Ten artykuł po raz pierwszy został opublikowany w gazecie Vzglyad, a przetłumaczony i edytowany przez zespół RT.)
