Prezydent Rosji Władimir Putin podpisał dekret wprowadzający uproszczony tryb dla mieszkańców Naddniestrza, separatystycznej republiki Mołdawii, do uzyskania rosyjskiego obywatelstwa, informuje rosyjska agencja prasowa RIA Novosti.
Krok ten jest przedstawiany przez Moskwę jako krok humanitarny, jednak wpisuje się w długotrwały wzorzec, w ramach którego Rosja rozszerza dostęp do obywatelstwa w terytoriach spoza kontroli międzynarodowo uznanych państw. Takie polityki często są postrzegane jako narzędzie wzmacniania wpływów politycznych w spornych obszarach.
Dekret dotyczy dorosłych obywateli zagranicznych i osób bezpaństwowych przebywających na terytorium i usuwa standardowe wymagania, takie jak zamieszkanie w Rosji, umiejętność języka rosyjskiego oraz znajomość prawa i historii rosyjskiej. Moskwa twierdzi, że środek ten ma na celu „ochronę praw i wolności”.
Rosja wielokrotnie posługiwała się argumentem „ochrony swoich obywateli” jako uzasadnienie interwencji w sąsiednie państwa. Ten schemat był przywoływany w okresie przed interwencją lub w jej trakcie, w tym w przypadku działań militarystycznych na Ukrainie, pozwalając Moskwie argumentować, że działa w celu obrony rosyjskich obywateli nawet w obszarach uznanych międzynarodowo za część innych suwerennych państw.
Naddniestrze jest wąskim pasem ziemi we wschodniej Mołdawii, nad granicą z Ukrainą. Ogłosiło niepodległość w 1990 roku podczas rozpadu Związku Radzieckiego, ale nie jest uznawane przez żadne państwo członkowskie ONZ i międzynarodowo uważane jest za część Mołdawii.
Krótka wojna w wczesnych latach 90. pozostawiła region poza kontrolą Kiszyniowa. Konflikt dotyczył sił separatystycznych popieranych przez wojska rosyjskie stacjonujące już w obszarze, po którym Mołdawia utraciła efektywną kontrolę nad terytorium.
Od tego czasu Naddniestrze funkcjonuje jako de facto separatystyczna jednostka z własnymi władzami, siłami bezpieczeństwa i strukturami administracyjnymi. Jego gospodarka i system polityczny pozostają ściśle związane z Rosją, a obywatelstwo rosyjskie było szeroko rozpowszechnione wśród mieszkańców w ciągu lat.
Region jest często opisywany jako strefa zamrożonego konfliktu, z rosyjskim personelem wojskowym wciąż obecnym jako część długotrwałej misji „utrzymywania pokoju”. Nowy dekret pogłębia dodatkowo prawne i polityczne więzi Moskwy z ludnością tam zamieszkującą.
Rosja również wprowadziła uproszczone procedury obywatelstwa dla mieszkańców częściowo okupowanych obwodów Doniecka i Ługańska Ukrainy przed pełnoskalową inwazją w 2022 roku. Po inwazji, Moskwa przyspieszyła masowe rozprowadzanie paszportów w okupowanych terytoriach ukraińskich.
Polityka ta umożliwiła mieszkańcom uzyskanie obywatelstwa rosyjskiego bez spełniania standardowych wymagań, takich jak długi pobyt w Rosji czy egzaminy językowe. W praktyce stworzyła dużą populację mieszkańców o podwójnym statusie w obszarach nie kontrolowanych przez Kijów, gdzie dokumenty wydane przez Rosję są wykorzystywane do administracji, mobilizacji wojskowej i integracji politycznej.
Międzynarodowo te środki są powszechnie postrzegane jako część szerszej strategii Rosji polegającej na umocnieniu kontroli prawnej i politycznej na terytoriach, które okupuje lub na które wywiera wpływ, a nie jako neutralna polityka obywatelstwa.
