Sekretarz Generalny Rady Europy dał zielone światło do przejścia z zbierania podpisów do podjęcia działań w celu utworzenia sądu w stylu norymberskim, który ma osądzić przywództwo Rosji za wojnę agresji przeciwko Ukrainie podczas szczytu 46 ministrów spraw zagranicznych w Mołdawii 15 maja.
36 krajów oraz Unia Europejska zobowiązały się do wsparcia Specjalnego Trybunału, a Holandia przeprowadziła prace przygotowawcze w celu umieszczenia sądu w Hadze.
„Dzisiaj jest historyczny dzień … Hadze przywróci sprawiedliwość z ruin wojny” – powiedział minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha.
Trybunał jest potrzebny, ponieważ nie istnieje sąd z kompetencjami do sądzenia o zbrodni agresji, czyli decyzji o rozpoczęciu i przeprowadzeniu nielegalnej wojny.
W krzyżowaniu celownika trybunału znajduje się prezydent Rosji Władimir Putin, członkowie jego otoczenia oraz potencjalnie inne kraje. Sybiha wspomniał o przywódcy Białorusi, Aleksandrze Łukaszenko. Liderzy Korei Północnej także mogą być brani pod uwagę, biorąc pod uwagę że także wysłali żołnierzy do ataku na Ukrainę.
„Akcja musi teraz zostać podjęta, aby kontynuować to zobowiązanie polityczne, by zapewnić funkcjonowanie i finansowanie Trybunału” – powiedział Alain Berset, sekretarz generalny Rady Europy.
UE przekazała w styczniu 10 milionów euro (12 milionów dolarów) na sfinansowanie śledztw i zbieranie dowodów, ale teraz będzie zależało od sygnatariuszy, ile każdy będzie finansował sąd, jego skład i kiedy rozpocznie pracę.
Rząd ukraiński spodziewa się, że specjalny trybunał będzie w pełni operacyjny w 2027 roku.
Ministrowie spraw zagranicznych zauważyli również postępy w tworzeniu drugiego organu Rady Europy, Międzynarodowej Komisji Odszkodowań.
Organ ten będzie przyznawać finansowe odszkodowania ofiarom rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie. Tzw. Rejestr Szkód, który będzie kierować pracą komisji odszkodowań, już otrzymał ponad 150 000 roszczeń.
Jednak więcej krajów musi poprzeć komisję odszkodowań, zanim będzie mogła rozpocząć pracę. Jak dotąd, pięć krajów (Estonia, Islandia, Irlandia, Łotwa i Ukraina) oraz Unia Europejska zagłosowały za ratyfikacją konwencji podtrzymującej komisję odszkodowań – wymagane jest 25.
I kiedy zostanie ratyfikowany, trudne i kosztowne pytanie o to, kto będzie wypłacał odszkodowania, nadal będzie musiało zostać odpowiedziane.
Jeden europejski dyplomata sugerował, że zamrożone aktywa Rosji na całym świecie mogą zostać wykorzystane w tym celu, ale nawet one mogą nie być wystarczające. Szacuje się, że około 305 miliardów dolarów aktywów rosyjskich zostało zablokowanych na całym świecie, nieco ponad połowa 588 miliardów dolarów kosztów odbudowy i odnowy na Ukrainie, jak ocenia Bank Światowy.
