Na 135. sesji ministrów Komitetu Ministrów Rady Europy 37 państw zatwierdziło częściowo powiększone porozumienie w sprawie utworzenia Komitetu Zarządzającego Specjalnego Trybunału ds. zbrodni Rosji przeciwko Ukrainie – trzeci dokument założycielski Specjalnego Trybunału.
Spotkanie odbywa się w Kiszyniowie w piątek. Mołdawski minister spraw zagranicznych Mihai Popescu ogłosił listę krajów, które zadeklarowały swoją intencję przystąpienia do częściowo powiększonej komisji: Andora, Austria, Belgia, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Islandia, Irlandia, Włochy, Łotwa, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Mołdawia, Monako, Czarnogóra, Holandia, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, San Marino, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria, Ukraina, Wielka Brytania, a także przedstawiciele Unii Europejskiej, Australii i Kostaryki.
Umowa o wdrożeniu daje prawny początek pracy trybunału.
Sekretarz Generalny Rady Europy, Alain Berset, podkreślił podczas spotkania, że państwa podjęły „decydujący krok w kierunku rzeczywistego utworzenia Specjalnego Trybunału i uznania odpowiedzialności Rosji za działania przeciwko Ukrainie”.
„Nadszedł czas, aby podjąć działania w celu wypełnienia tego politycznego zobowiązania, zapewniając funkcjonowanie i finansowanie Trybunału. Czas, kiedy Rosja zostanie pociągnięta do odpowiedzialności za swoje działania, zbliża się coraz bardziej” – powiedział.
Sekretarz Generalny nawoływał państwa do szybkiego zakończenia wszystkich koniecznych krajowych procedur w celu przystąpienia do Specjalnego Trybunału. Rada Europy podkreśliła, że Trybunał będzie prowadził dochodzenia, oskarżenia i procesy tych, którzy ponoszą główną odpowiedzialność za działania Rosji przeciwko Ukrainie.
Jak wcześniej podkreślano w Biurze Prezydenta Ukrainy, po zakończeniu faz przygotowawczych, Trybunał musi przejść do pełnowymiarowej pracy: dochodzeń; aktów oskarżenia; postępowań sądowych i orzekania w sprawie działań Rosji.
Kolejne etapy pracy nad utworzeniem Specjalnego Trybunału:
Faza 1 (Trybunał Szkieletowy) – etap przejściowy. W Hadze tworzy się instytucja „szkieletowa”: wybiera się 15 sędziów do rejestru, mianuje się rejestratora, stopniowo rekrutuje się podstawową kadrę, zatwierdza się zasady proceduralne, zawiera się umowy o współpracy międzynarodowej, oraz tworzy się infrastruktura administracyjna i techniczna. W tej fazie trybunał jeszcze nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, ale kończy przygotowania do pełnego uruchomienia.
Faza 2 (pełnoprawny Trybunał) – pełne funkcjonowanie Specjalnego Trybunału. Po zakończeniu faz przygotowawczych instytucja przechodzi do wykonywania swojej jurysdykcji: rozpoczynają się dochodzenia, akt oskarżenia, postępowania sądowe i orzekanie w sprawie działań Rosji. W tym momencie wszystkie kluczowe ciała powinny być sformowane, zapewnione muszą być stałe siedziby, infrastruktura bezpieczeństwa, oraz mechanizmy współpracy międzynarodowej niezbędne do skutecznego prowadzenia wymiaru sprawiedliwości.
Ukraina oczekuje, że Specjalny Trybunał będzie w pełni operacyjny już w przyszłym roku.
Rada UE przyjęła decyzję, która pozwala Unii Europejskiej stać się założycielem Specjalnego Trybunału ds. zbrodni Rosji przeciwko Ukrainie.
Ten mechanizm jest pierwszym tego rodzaju przypadkiem od procesów norymberskich, gdy państwa wspólnie pracują nad odpowiadającymi za działania Rosji.
