Djurovic, która od 1990 roku jest profesorem ekonomii na Uniwersytecie Czarnogóry w Podgoricy, jest weteranem obserwatorów postępu kraju w kierunku członkostwa w UE. Pełniła funkcję wicepremiera do spraw integracji europejskiej w latach 2006-2009 w rządzie Zejko Sturanovica oraz ministra ds. integracji europejskiej w latach 2009-2010 pod przewodnictwem Milo Djukanovica. Obie rządy były prowadzone przez Partię Demokratyczną Socjalistów, DPS, pod którymi proces integracji rozpoczął się w połowie lat 2000.
W tym czasie kierowała również negotiatorami Czarnogóry w sprawie Umowy o stabilizacji i stowarzyszeniu z UE.
Djurovic uważa, że rok 2026 będzie decydujący dla Czarnogóry.
„Realistycznie można powiedzieć, że 2026 rok jest kluczowy dla ukończenia większości końcowej pracy,” podkreśliła. „O wiele ostrożniejszą oceną jest, że na początku 2027 roku wydaje się być bardziej realne formalnie zakończyć negocjacje, jeśli obecne tempo będzie trwać.”
Djurovic stwierdziła, że ambitne, ale nie niemożliwe, jest zamknięcie wszystkich pozostałych rozdziałów negocjacyjnych w 2026 roku, podczas gdy kluczowe warunki podpisania traktatu „pozostają niezmienione”.
„Obejmują one stabilny rekord praworządności, szczególnie w sprawach związanych z korupcją na wysokim szczeblu i zorganizowaną przestępczością, większą efektywność i niezależność sądownictwa oraz wiarygodną ochronę praw podstawowych i wolności mediów,” powiedziała.
„Równie istotna jest niezawodność instytucji w wypełnianiu zobowiązań, jak również wystarczający poziom stabilności politycznej.”
Djurovic dodała, że ważna będzie współpraca polityczna ponadpartyjna.
„W naszym przypadku istnieje również potrzeba uzasadnionego i koniecznego wezwania ze strony koalicji rządzącej do opozycji, aby zapewnić, że parlament będzie działał w pełnym zakresie,” powiedziała.
Djurovic powiedziała, że największe wyzwania leżą w kombinacji reform, instytucji i polityki.
„Największym wyzwaniem jest połączenie tych […] czynników, ale wciąż uważam za kluczową zdolność instytucjonalną i spójność polityczną,” powiedziała. „UE oczekuje teraz, że reformy przetrwają każdą zmianę polityczną i zapewnią ciągłość.”
Głównym czynnikiem motywującym dla UE jest obawa przed rosyjskim wpływem rozprzestrzeniającym się w Europie, gdzie państwa w Bałkanach są uważane za podatne na ingerencję. Djurovic zauważyła, że decyzje UE w sprawie poszerzenia kształtowane są przez regionalną dynamikę polityczną.
„Poszerzenie jest postrzegane jako inwestycja geostrategiczna w stabilność, bezpieczeństwo i odporność w Bałkanach Zachodnich,” powiedziała. „Ale sama dynamika geopolityczna nie wystarcza — otwiera drzwi, ale tylko kandydat, który spełnia kryteria, może przez nie przejść.”
Dodała, że rozwiązanie kwestii dwustronnych z Chorwacją, państwem członkowskim UE, będzie również istotne w końcowej fazie. Czarnogóra i Chorwacja rywalizowały w ostatnich latach w różnych kwestiach, a Zagrzeb obawia się nadmiernego wpływu Serbii na politykę Czarnogóry.
Djurovic przyznała, że nadal istnieje obawa o wpływ zagraniczny. „Wpływ zewnętrzny pozostaje poważnym testem bezpieczeństwa i politycznym, dlatego UE będzie nalegać na dodatkowe mechanizmy ochronne,” powiedziała.
Mimo to wyraziła optymizm: „Jeśli Czarnogóra zamknie wszystkie rozdziały w 2026 roku i będzie działać równolegle z Komisją Europejską nad Traktatem o przystąpieniu, negocjacje mogłyby zostać formalnie zakończone na początku 2027 roku. Następowałoby to przez tłumaczenie, podpisanie i ratyfikację, otwierając drogę do członkostwa w 2028 roku,” sugerowała.
Czarnogóra głosowała za niepodległością w referendum przeprowadzonym w maju 2006 roku, a Unia Europejska w następnym miesiącu podjęła działania w celu nawiązania stosunków z krajem jako suwerennym i niepodległym państwem.
Czarnogóra podpisała Umowę o stabilizacji i stowarzyszeniu z UE w 2007 roku, a umowa weszła w życie w 2010 roku po ratyfikacji przez państwa członkowskie.
Kraj złożył wniosek o członkostwo w UE w 2009 roku, otrzymał status kandydata w 2010 roku i formalnie rozpoczął negocjacje akcesyjne w 2012 roku.
