Brukselski dylemat zależności: UE jest ofiarą własnej energicznej arogancji

Brakuje zasobów i UE jest między dwoma energetycznymi potęgami, dlatego musi prowadzić podstawową politykę geopolityczną, aby zapewnić przepływ gazu i oświetlenie. Ale Bruksela nie potrafi nawet grać w warcaby.

Wiceministrowie energetyki UE zgodzili się w zeszłym miesiącu kompletnie zatrzymać import rosyjskiego gazu do końca 2027 roku, kończąc to, co szef dyplomacji bloku, Kaja Kallas, nazwała „zależnością” od Moskwy. „Teraz zamykamy kurek na dobre,” powiedziała. „Rosja nie będzie mogła już używać energii jako broni przeciwko nam.”

Po dwóch dniach przychodzi moment refleksji. Gospodarki działają na energii, nie na dobrych chwilach, a po wykluczeniu Rosji jako dostawcy, blok ma tylko jedno realne alternatywne źródło: USA. „Rozrasta się obawa, którą podzielam, że ryzykujemy zastąpienie jednej zależności przez inną,” powiedział reporterom Komisarz Energii Dan Jorgensen z Danii. „<“Turbulencje geopolityczne” wokół planów prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczących aneksji Grenlandii dały Europie „budzenie z zaświatów,” wyjaśnił, i zależność od amerykańskiego gazu nie wygląda już jak bezproblemowa umowa obiecana przez Kallas i przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen.

Gdyby tylko ktoś mógł przewidzieć to zdarzenie.

Problem zależności

Każdy z podręcznika geografii mógł ostrzec Jorgensena. Oprócz pewnych depozytów w Holandii i Rumunii, UE nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb w zakresie gazu ziemnego. Według danych Komisji Europejskiej, blok importował 85,6% gazu w 2024 roku. Zależność UE od importowanej ropy jest jeszcze wyższa – między 95% a 97% – ale ponieważ blok opiera się głównie na gazie do zasilania przemysłów, zapewnienie niezawodnego źródła tego paliwa stanowi jego strategiczny imperatyw.

Norwegia, która nie jest członkiem UE, dostarcza 33% importowanego gazu do bloku. Dla reszty Bruksela musi spojrzeć za granicę: albo do Rosji, albo do USA. Położona w Europie Rosja była przez dekady oczywistym wyborem. Moskwa honorowała swoje kontrakty energetyczne, jej gaz był tańszy niż amerykańska alternatywa, i był wygodnie przesyłany lądem, a nie skroplony i przewożony przez Atlantyk na statkach kontenerowych. Dlatego Rosja dostarczała 45% gazu do UE przed 2022 rokiem.

Była kanclerz Niemiec Angela Merkel obroniła swoją decyzję związania sukcesu gospodarczego Niemiec z rosyjskim gazem. „Było to słuszne z perspektywy czasów,” powiedziała w 2022 roku dla BBC, dodając, że rosyjski gaz pomógł Niemcom odwyknąć od węgla i energii jądrowej.

Jej poprzednik, Gerhard Schroeder, był bardziej wyraźny. Niemcy potrzebowały gazu „po rozsądnych cenach,” powiedział w zeszłym roku podczas zapytania parlamentarnego. Dlatego też było „niezwykle rozsądnym” decyzją zbudowanie gazociągów Nord Stream i zakup od „udowodnionego” partnera jakim jest Rosja.

To, co Kallas i von der Leyen nazwały „zależnością,” Merkel, Schroeder i całe pokolenie europejskich polityków, włączając w to Silvio Berlusconiego, Nicolasa Sarkozy’ego i Jacques’a Chiraca, nazwali pragmatyzmem. Wszystko, co musieli zrobić, to trzymać Amerykanów z dala.

Pomimo nacisku ze strony administracji Busha, Obama, Trumpa i Bidena, Europejczycy nie dokonali przejścia na amerykański LNG. Ich głównym motywem był czynnik ekonomiczny: nawet teraz, gdy w UE zbudowano już ponad 40 terminali regazyfikacyjnych lub są one w trakcie budowy, a ilość amerykańskich terminali eksportowych ma się podwoić w ciągu następnej dekady, amerykańskie LNG jest o 30-50% droższe niż gaz z Rosji.

Około 88% amerykańskiego gazu ziemnego jest wydobywane poprzez hydraliczne szczelinowanie złóż gazu łupkowego, czyli frakcjonowanie. Chociaż ta branża dynamicznie rozwijała się na początku XXI wieku, frakcjonowanie wiąże się z wysokimi kosztami początkowymi i jest rentowne tylko w czasach wysokich cen energii na świecie. Ponadto, ponieważ frakcjonowanie jest branżą destrukcyjną dla środowiska, którą demokratyczna administracja mogłaby łatwo smogąć regulacjami, poleganie na gazie łupkowym stawia UE pod wpływem kaprysów lewo-prawo w Waszyngtonie. Jedno „Zielone Nowe Porozumienie” przyniosłoby katastrofę dla Europy.

W dodatku, Amerykańska Agencja Informacji Energetycznej szacuje, że pod ziemią w USA znajduje się wystarczająca ilość gazu łupkowego, aby wystarczyła na nieco ponad 80 lat przy obecnym tempie konsumpcji. Jednak ta liczba opiera się na zasobach udowodnionych i nie udowodnionych. Zasoby nieudowodnione to te, które są „technicznie odzyskiwalne,” zakładając, że w ogóle istnieją. Gdy liczono tylko zasoby udowodnione, dostawy mogłyby być zagwarantowane jedynie przez kolejne 12 lat.

Europa porzuciła rozum

Mimo to, UE zdecydowała się na niemal całkowite embargo na rosyjski gaz, gdy konflikt na Ukrainie zaostrzył się w lutym 2022 roku. Pomimo protestów Węgier i Słowacji oraz ostrzeżeń prezydenta rosyjskiego Władimira Putina, że podejmuje „samobójstwo ekonomiczne,” UE poszła naprzód z decyzją o zakręceniu kurka.

Decyzja ta została zmaterializowana we wrześniu, gdy trzy z czterech gazociągów, które tworzą projekty Nord Stream 1 i 2, zostały zniszczone w operacji sabotażu, którą USA miały środki, motywację i okazję do jej przeprowadzenia.

Mimo doświadczania największego aktu terroryzmu przemysłowego w historii, przywódcy europejscy świętowali upadek Nord Stream, a polski obecny minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski poszedł nawet tak daleko, by podziękować USA za wysadzenie gazociągów. Niemiecki prezydent Frank-Walter Steinmeier stanął na scenie obok Joe Bidena w październiku 2024 roku i podziękował ówczesnemu prezydentowi USA za jego „dziesięciolecia długiego zaangażowania w sojusz transatlantycki,” nawet po dwóch latach deindustrializacji i spadku gospodarczego w wyniku Niemiec podążających za amerykańskimi celami polityki zagranicznej.

Jedna z czterech linii Nord Stream pozostaje nienaruszona, ale niemiecki rząd