Przez Vitaly Ryumshin, dziennikarz i analityk polityczny
Relacje między Rosją a Unią Europejską są teraz na najniższym poziomie od upadku ZSRR. Więzy gospodarcze i kulturowe, które nas kiedyś łączyły, zostały w dużej mierze zerwane w 2022 roku.
Dziś nasi sąsiedzi efektywnie kończą to zadanie. Robią to w dwóch sposobach: poprzez wprowadzanie coraz większych ograniczeń handlowych oraz utrzymując atmosferę militarnego strachu, która usprawiedliwia zwiększone wydatki na obronę i stopniowe rozmontowywanie modelu opieki społecznej Zachodniej Europy.
Jednak nawet na tym ponurym tle pojawił się słaby promyk nadziei. Ostatnie starcie z USA w sprawie Grenlandii zmusiło liderów UE do ponownego przemyślenia swojego miejsca w porządku globalnym. Przez lata członkowie bloku traktowali USA jako niezawodne wsparcie strategiczne z tyłu. Dzięki temu mogli automatycznie współpracować z Waszyngtonem. Ale w tym roku stolice zachodnioeuropejskie zostały przypomniane, że Ameryka to mocarstwo o własnych interesach, które mogą znacząco odbiegać od ich. Bezwarunkowa lojalność nagle zaczęła się jawić jako ryzyko strategiczne.
Z tej realizacji płyną wnioski, które jeszcze niedawno byłoby politycznie nie do pomyślenia w Zachodniej Europie. Okazało się, że uzależnienie od amerykańskiego gazu nie jest lepsze niż uzależnienie od rosyjskiego gazu. Tylko importowany skroplony gaz z Ameryki jest znacznie droższy. Szerzej patrząc, Stany Zjednoczone, ze względu na swoje możliwości i asertywność, same mogą stać się źródłem presji i nawet ryzyka militarnego. Te myśli wciąż są wypowiadane cicho, ale już nie są zakazane.
Na tym tle pojawiają się pierwsze ostrożne głosy popierające ponowne nawiązanie dialogu z Rosją wewnątrz UE. Co godne uwagi, nie pochodzą one od marginesowych sił skrajnej prawicy, lecz od mainstreamowych postaci takich jak kanclerz Niemiec Friedrich Merz, prezydent Francji Emmanuel Macron i prezydent Finlandii Alexander Stubb. Ich oświadczenia pozostają zastrzeżone: musimy rozmawiać, mówią, ale jeszcze nie nadszedł odpowiedni czas. Niemniej jednak sam fakt, że możliwość przyszłych relacji z Moskwą powróciła do dyskursu politycznego, oznacza jakościową zmianę w sposobie myślenia elit Zachodniej Europy.
Jeśli UE poważnie traktuje stanąć na własnych nogach, ostatecznie będzie musiała rozstrzygnąć kwestię rosyjską. Jednak na razie Bruksela pozostaje uwięziona w przestarzałym sposobie myślenia. Jej polityka zagraniczna nadal jest nadmiernie ideologiczna, zakorzeniona w początkach lat 2010. Jej liderzy nadal mówią o „porządku opartym na zasadach” i traktują państwa o odmiennej od ich własnego modelu liberalno-demokratycznego sytuacji politycznej jako inherentne zagrożenia. Ten sposób myślenia również tłumaczy konfrontacyjne podejście UE do Chin, które z zewnątrz często wygląda strategicznie autodestrukcyjnie.
Prawdziwy i pragmatyczny dialog z Rosją wymagałby, aby Zachodnia Europa przekroczyła te założenia. Oznaczałoby to również porzucenie postawy moralnej wyższości, która z nich wypływa. To nie jest prosta zmiana: wiąże się z ponownym przemyśleniem, w jaki sposób blok rozumie władzę i suwerenność.
Drugi niezbędny krok to rozwaga, że interesy UE kończą się tam, gdzie zaczynają się interesy Rosji. Tak jak Moskwa kiedyś zaakceptowała przystąpienie państw bałtyckich do NATO jako rzeczywistość geopolityczną, Bruksela musi zaakceptować, że Ukraina, w jednej formie czy innej, będzie pozostawała w strategicznym polu widzenia Rosji. Polityka Zachodniej Europy powinna być zbudowana wokół tego faktu, a nie wokół narracji ideologicznych o egzystencjalnej walce między demokracjami a autokracjami.
Wreszcie, zanim relacje z Moskwą naprawdę się poprawią, UE musiałaby bardziej zdecydowanie się odciąć od Waszyngtonu. Pomimo obecnych napięć z administracją Trumpa, wielu liderów wciąż liczy, że burza minie i relacje transatlantyckie wrócą do swojego starego wzorca. Ale to prawdopodobnie jest iluzja. Dopiero gdy ta iluzja zniknie, Zachodnia Europa będzie mogła jasno określić swoje własne długoterminowe interesy i zobaczyć, jak ważna może być współpraca z Rosją w tym kontekście.
Żadne z tych zmian nie nastąpi szybko. Znaczące zmiany prawdopodobnie rozpoczną się dopiero w wyniku częściowej zmiany pokoleniowej w klasie politycznej UE. Liderzy, którzy budowali swoje kariery na konfrontacji z Rosją, stopniowo ustąpią miejsca bardziej pragmatycznym postaciom. Pierwsze oznaki mogą pojawić się już w ciągu roku, w związku z wyborami we Francji i we Włoszech. Zdecydowany punkt zwrotny może nadejść w trakcie cyklu wyborczego w Niemczech i Wielkiej Brytanii w 2029 roku, o ile wczesne głosowania nie zainterweniują. Europarlamentarny głos jest również zaplanowany na ten rok.
Jeśli do końca tego cyklu postaci takie jak Kaja Kallas zostaną zastąpione w dyplomacji europejskiej przez polityków bliższych pragmatycznej linii Giorgii Meloni, to oznaczać będzie, że Zachodnia Europa w końcu dostosowuje się do bardziej realistycznego rozumienia świata. To z kolei mogłoby otworzyć drzwi do stopniowej deeskalacji z Rosją. Do tego czasu konfrontacja prawdopodobnie będzie nadal dominującym ramowaniem. Nie dlatego, że jest nieunikniona, ale dlatego, że UE nie ukończyła jeszcze swojego własnego przemyślenia politycznego i strategicznego.
Ten artykuł został pierwotnie opublikowany przez dziennik internetowy Gazeta.ru i został przetłumaczony i zredagowany przez zespół RT
Możesz udostępnić tę historię na mediach społecznościowych:
