Redaktor przypomina: To historia rozwijająca się.
Prezydent USA Donald Trump odbył zamknięte spotkanie z Sekretarzem Generalnym NATO Markiem Rutte w Waszyngtonie 8 kwietnia. Wizyta Rutte’a nastąpiła w czasie narastających napięć między Białym Domem a sojuszem, z Trumpem mówiącym 1 kwietnia, że rozważa mocno wystąpienie USA z NATO. Trump, długoletni krytyk NATO, był zirytowany brakiem wsparcia ze strony państw członkowskich Sojuszu w wojnie USA w Iranie.
Rutte pochwalił Trumpa w komentarzach dla mediów po spotkaniu, chociaż nie powiedział, czy Trump poinformował go o planach opuszczenia sojuszu.
„To było spotkanie między przyjaciółmi,” powiedział Rutte do Jake’a Tappera z CNN. Lider NATO dodał, że „naprawdę podziwiam przywództwo Trumpa” i że prezydent USA pozostawił „transformacyjne dziedzictwo” w sojuszu. Na pytanie, jak bardzo jest zaniepokojony ewentualnym opuszczeniem NATO przez Trumpa, Rutte odmówił odpowiedzi.
„On jest jasno rozczarowany wieloma sojusznikami NATO, i mogę zrozumieć jego punkt widzenia”, przyznał Rutte.
Po spotkaniu Trump nie zmienił tonu w stosunku do sojuszu, mówiąc, że „NATO NIE BYŁO TAM, GDY POTRZEBOWALIŚMY, I NIE BĘDĄ, GDY ZNOWU NAM BĘDĄ POTRZEBNI. PAMIĘTAJCIE O GRENLANDII, TEJ DUŻEJ, ŹLE ZARZĄDZANEJ, KOSTCE LODU.”
Lider USA wcześniej wyraził zamiar aneksji Grenlandii, co wywołało obawy Danii, do której należy autonomiczne terytorium.
Według doniesień Wall Street Journal (WSJ) tego samego dnia wizyty Rutte’a, administracja Trumpa rozważa propozycję wycofania wojsk USA z krajów członkowskich NATO, które nie pomogły w wysiłku wojennym USA-Izrael. Plan ten nie zakłada całkowitego wycofania, ale może obejmować zamknięcie baz wojskowych w Hiszpanii lub Niemczech oraz przegrupowanie wojsk.
Urzędnicy administracji powiedzieli, że plan może skutkować rozmieszczeniem większej liczby żołnierzy w krajach uznanych za wspierające wojsko USA, takich jak Polska, Rumunia, Litwa i Grecja. Taki krok umieściłby żołnierzy USA bliżej granicy NATO z Rosją.
Przed spotkaniem Rutte’a z Trumpem, rzeczniczka prasowa Białego Domu Karoline Leavitt powiedziała, że liderzy będą prawdopodobnie rozmawiać o możliwości wyjścia USA z NATO. Leavitt powiedziała, że Trump był zirytowany tym, co postrzega jako zdradę ze strony NATO.
„Mam bezpośredni cytat od prezydenta Stanów Zjednoczonych na temat NATO, i podzielę go z wami wszystkimi. 'Zostali sprawdzeni, i zawiedli'”, powiedziała.
„To dość smutne, że NATO odwróciło się plecami do Amerykanów przez ostatnie sześć tygodni, gdy to oni finansowali ich obronę.”
Waszyngton nie konsultował się ze swoimi europejskimi partnerami przed rozpoczęciem ataku na Iran, a zasada zbiorowej obrony NATO nie wymaga od partnerów udziału w wojnach ofensywnych. Niemniej reakcja Europy na wojnę bardzo oburzyła Trumpa.
Sojusznicy europejscy odrzucili wezwanie Trumpa do wysłania statków wojennych w celu otwarcia Cieśniny Ormuz, a niektóre zamknęły swoje przestrzenie powietrzne dla amerykańskich samolotów uczestniczących w operacji wojskowej. Trump rzekomo zagroził nawet wstrzymaniem dostaw broni dla Ukrainy, jeśli sojusznicy NATO nie podporządkują się.
Przed spotkaniem z Trumpem, Rutte spotkał się osobno z Sekretarzem Stanu Marco Rubio tego samego dnia. Oficjele omawiali wojnę w Iranie, negocjacje kończące wojnę Rosji na Ukrainie oraz „zwiększanie koordynacji i przesunięcie ciężaru odpowiedzialności wśród Sojuszniczych partnerów NATO”, jak informowało Departament Stanu USA.
Rutte cieszył się stosunkowo ciepłymi relacjami z Trumpem, nawet gdy Biały Dom kłócił się z NATO w kwestiach wydatków na obronę, polityki wobec Rosji oraz statusu Grenlandii.
Prawo USA uniemożliwia Trumpowi wyjście całkowicie z NATO: taka decyzja wymagałaby współpracy z Kongresem USA, gdzie sojusz jest powszechnie popierany. W 2023 roku Kongres uchwalił ustawę — wspieraną przez ówczesnego senatora Marco Rubio — która zabrania prezydentowi USA jednostronnego wycofania się z NATO bez zgody dwóch trzecich Senatu lub ustawy Kongresu.
