Prezydent Karol Nawrocki przemawia podczas konferencji prasowej po sesji parlamentarnej w Warszawie, Polska, 26 lutego 2026 r. (Wojtek Radwański / AFP / Getty Images)
Polska, jedno z największych państw na wschodniej flance UE, znacząco zwiększyła swoje wydatki na obronę od 2022 r., osiągając wydatki obronne na poziomie 4,5% PKB w 2025 r. — jedne z najwyższych w Unii Europejskiej.
Inwestowanie w siły zbrojne cieszy się również wyjątkową popularnością: 67% Polaków popiera dalsze zwiększenia budżetów obronnych, wynika z niedawnych lokalnych sondaży.
Mimo tego silnego poparcia, konflikt polityczny skupił strategię finansowania w centrum uwagi.
Prezydent Karol Nawrocki niedawno zawetował projekt ustawy rządowej w sprawie przyjęcia pożyczki UE na cele obronne, wywołując burzliwą debatę między opozycją prawicową a rządem liberalnym.
Jednak ton debaty wskazuje na głębokie podziały między obiema stronami, polscy analitycy w rozmowie z Kyiv Independent sugerują, że walki polityczne idą w parze z wzrostem wydatków na obronność — polityką, którą obie strony ostatecznie popierają.
Inicjatywa Europejska SAFE
Zatwierdzona w maju 2025 r., inicjatywa Bezpieczeństwo dla Europy (SAFE) miała na celu stworzenie instrumentu, który umożliwi Komisji Europejskiej udzielanie pożyczek państwom członkowskim na cele obronne.
Zamiast pożyczać samodzielnie, kraje UE mogą przedstawić projekty obronne do EC, która zapewni wymagane finansowanie. Dla większości państw członkowskich oznacza to tańsze wydatki na obronę, ponieważ EC cieszy się nienagannym ratingiem kredytowym, obniżając stopy procentowe.
Z całkowitym budżetem w wysokości 150 miliardów euro (173 miliardy dolarów), SAFE byłby znaczącą inwestycją w obronę Europy, z oczekiwanym wykorzystaniem wszystkich funduszy między 2026 a 2030 r. Polska — która przedstawiła projekty o wartości około 44 miliardów euro (50 miliardów dolarów) — byłaby dotychczas największym beneficjentem finansowania.
Inne ważne kandydatury do pożyczek UE obejmują Rumunię (20 miliardów dolarów) i Włochy (18 miliardów dolarów). Francja i Węgry, których plany wydatków krajowych nie zostały jeszcze zatwierdzone przez Komisję Europejską, również zgłosiły żądania wsparcia finansowego w wysokości 19 miliardów dolarów każde.
Weto prezydenckie
Podczas lat Polska była liderem w kwestii wydatków na obronę UE, a inicjatywa SAFE Komisji miała pomóc Warszawie, niestety stała się ofiarą krajowych walk politycznych.
„Generalnie rzecz biorąc, projekt ustawy w sprawie SAFE nie został przyjęty, ponieważ żadna ze stron spektrum politycznego nie może zaakceptować idei kompromisu z drugą stroną, nawet na najbardziej podstawowym poziomie mentalnym” — powiedział Piotr Skwieciński, polski komentator polityczny i były dyplomata.
„Politycy z obu stron myślą głównie o swoich najbardziej fanatycznych zwolennikach, dla tych osób każdy rodzaj kompromisu oznacza zdradę.”
Prawica określiła inicjatywę SAFE jako projekt sprzyjający „niemieckim interesom”, a główna partia opozycyjna Prawo i Sprawiedliwość (PiS) zbierała zwolenników przeciwko pożyczce, która miała rzekomo zwiększyć zależność Polski od Brukseli.
„W głębi serc wielu polityków prawicowych w Polsce może tkwić przekonanie, że Niemcy w jakiś sposób czekały na rosyjską paradę zwycięstwa w Kijowie (w 2022 r.)” — powiedział Witold Jurasz, komentator polityczny i były dyplomata, próbując wyjaśnić antyunijne i antyniemieckie nastroje wśród polskiej skrajnej prawicy.
„Nawet jeśli to zdanie można uzasadnić, nie zmienia to faktu, że dziś Europa pomaga Ukrainie znacznie bardziej niż USA pod (prezydentem Donaldem) Trumpem. A politycy prawicowi w Polsce odmawiają zauważenia tego”.
Rząd liberalny pod przewodnictwem proeuropejskiej Koalicji Obywatelskiej (KO) sprzeciwił się wszystkim zarzutom dotyczącym „niemieckiego wpływu”, argumentując, że środki SAFE byłyby w zdecydowanej większości inwestowane w własny przemysł obronny Polski.
Opozycja w Polsce również starała się przedstawić inicjatywę UE jako zagadnienie dotyczące relacji kraju z USA, ponieważ zgodnie z SAFE środki musiałyby być wydane głównie w Europie, potencjalnie skutkując utratą okazji dla sektora obronnego USA.
Według Jurasza, wielu Polaków wierzy, że ambasador USA w Polsce, Tom Rose, mianowany przez Trumpa, użył tych argumentów, aby aktywnie lobbowatt przeciwko SAFE wraz z Nawrockim i szerzej, z politykami PiS. Byłoby to związane z agendą administracji Trumpa mającą na celu „podważanie UE od wewnątrz”, według byłego polskiego dyplomaty.
Prezydent Nawrocki, sojusznik partii Prawo i Sprawiedliwość, skutecznie poparł ten sentyment swoim wetem.
Decyzja o zawetowaniu SAFE była „kolejną okazją” dla PiS i skrajnej prawicy, aby zaatakować rząd za rzekome zgodzenie się na „niemiecką pożyczkę” — argumentuje Michał Kacewicz, redaktor naczelny serwisu informacyjnego Centrum Europy.
„To było głównie o discreditowanie przeciwników politycznych” — zgodził się Skwieciński.
Ograniczone konsekwencje praktyczne
Pomimo teoretycznej możliwości ogromnych funduszy dla polskich sił zbrojnych w wyniku weta Nawrockiego, szybko okazało się, że tak nie będzie.
13 marca, bezpośrednio po decyzji prezydenta, proeuropejski rząd pod przewodnictwem premiera Donalda Tuska przyjął dekret, który w praktyce zabezpieczył większość funduszy UE dla Polski.
„Nawrocki wiedział, że Polska otrzyma pożyczki SAFE w każdym przypadku, jego weto było w zasadzie tylko politycznym cynizmem ze strony prezydenta” — argumentował Jurasz. „Ta decyzja nie zmieniła zbyt wiele, ponieważ pożyczki będą przyjęte poprzez rozporządzenie rządowe, a nie poprzez ustawę uchwaloną w parlamencie.”
W praktyce jednak przyjęcie pożyczki SAFE drogą rozporządzenia zawęża obszary, w których można wydać pieniądze, ograniczając je ściśle do wydatków obronnych z powodu ograniczeń prawnych. Chociaż pożyczki UE miały być głównie przeznaczone na wsparcie militarnych, część funduszy miała również być przeznaczona na związane z tym kwestie, takie jak siły policyjne i poprawa infrastruktury drogowej.
Jednakże wydatki nie-militarne „nie stanowiły znaczącego udziału” w ogólnym budżecie SAFE, powiedział Jurasz.
Mimo że program pożyczkowy UE został ostatecznie uratowany, odrzucenie projektu rządowego spowoduje dodatkowe obciążenia administracyjne — wyjaśnił Kacewicz, tłumacząc, że projekty wydatków będą teraz musiały zostać zmienione, a budżety przesunięte.
„180 miliardów złotych ($50 miliardów) to duża inwestycja w polską armię” — powiedział Jurasz. „Ale to nadal za mało, ponieważ mamy do czynienia z agresywną, imperialistyczną i faszystowską Rosją.”
czytaj także
Trade-off, którego Ukraina nie dokona
Mediacje USA między Rosją i Ukrainą utknęły, ponieważ Kijów odmawia zrzeczenia się terytorium na wschodzie kraju bez walki, domaganie się tego przez Kreml, czego urzędnicy związani z tymi sprawami nie sprzeciwiają się Waszyngtonowi. Jednocześnie prezydent Wołodymyr Zełenski stoi w obliczu krytyki po złożeniu różnych ocen gotowości USA do udzielenia gwarancji bezpieczeństwa. Kijów nalega, że wiarygodne gwarancje bezpieczeństwa są konieczne, aby zapobiec Rosji kolejnej inwazji. Y
Po atakach na sojuszników, Trump chce teraz ich pomocy — z wyjątkiem Ukrainy
Notatka redakcyjna: Historia została zaktualizowana o dodatkowe komentarze. Po miesiącach oczerniania swoich europejskich sojuszników, prezydent USA Donald Trump nagle zabiega o ich pomoc. Jednak żaden z nich nie spieszy się, aby wysłać okręty wojenne w celu otwarcia Cieśniny Ormuzu w trakcie toczącej się walki Waszyngtonu z Iranem, nawet gdy Trump ostrzega, że brak działań będzie „bardzo zły” dla przyszłości NATO. Specjaliści, którzy rozmawiali z Kyiv Independent, dostrzegają pojawiający się wz&
‘Staniemy się Białorusią’ — Przeciwnicy Orbana widzą wybory jako ostatnią szansę
BUDAPESZT, Węgry — Dla niektórych Węgrów nadchodzące wybory parlamentarne stanowią szansę na zerwanie z Rosją, krajem, który wielu uważa za mającego wpływ na swą ojczyznę. Od czasu przejęcia władzy w 2010 r., węgierski premier Viktor Orbán zacieśnił stosunki polityczne i gospodarcze z Moskwą, blokując tym samym pomoc UE dla Ukrainy, pogłębiając rozdźwięk między Budapesztem a Brukselą. Dla niektórych przeciwników Orbána, którzy przybyli na wiec partii Tisza w Budapeszcie 15 marca, był to szans
