Archeolodzy odkryli dowody na rytuały związane z spożyciem mleka o obniżonej zawartości laktozy około 5 500 lat temu w dzisiejszej północno-środkowej Polsce. Badacze zauważają, że nietolerancja laktozy była powszechna w tym okresie.
Wykopaliska w Sławęcinku, miejscu starożytnej osady odkrytej w 2016 roku, zawierają również przedstawienia być może najwcześniejszych znanych przykładów transportu na kołach oraz wskazują na istnienie tajnych stowarzyszeń kobiecych i kultury matrylinealnej.
Odkrycia ujawniają niektóre zwyczaje kultury lejkowatej z około 3500 r. p.n.e. w okresie neolitu, które badacze opisują w nowym artykule naukowym jako „następcy pierwszych rolników”, którzy „promowali mieszane gospodarstwo rolne i przygotowali grunt pod nowe rozwinięcia społeczne i religijne”.
Zespół z polskich i brytyjskich uniwersytetów odkopał około 6 300 kawałków rozbitej ceramiki. Wśród nich była specjalna kolekcja naczyń do picia, w tym lejek, pięć flaszek z obręczami i dwie ceramiczne filiżanki.
Prawdopodobnie były one używane do nalewania i spożywania napojów mlecznych podczas rytuałów. Analiza pozostałości na starym sprzęcie wykazała, że zawierał ślady mleka o obniżonej zawartości laktozy, co wskazywało, że mleko zostało przetworzone.
„Intolerancja laktozy była powszechna podczas neolitu, dotykając prawie każdego mieszkańca Europy do epoki brązu” – powiedział główny autor badania, Łukasz Kowalski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, dla Science in Poland.
„Przetwarzanie mleka na produkty o niższej zawartości laktozy było więc ważnym sposobem wykorzystania tego cennego zasobu” – dodał.
Badacze sądzą, że rytuały picia mogły być związane z pogrzebami. Obok odkrytych naczyń do picia znaleziono tylko szczątki kobiet.
„Zaoszczędziliśmy więc, że rytuały odbywające się w Sławęcinku mogły być związane z matrylinealnością, a być może także z tajnymi stowarzyszeniami kobiecymi” – powiedział Kowalski.
„Użycie flaszek z obręczami do podawania i spożywania produktów mlecznych, które można było postrzegać jako płyn płodności i zdrowia symbolizujący matkę, otwiera możliwość interpretacji tych praktyk jako rytuałów wzmacniających więzi między kobietami w obrębie grupy” – dodał.
Na terenie stanowiska odkryto tysiące kości lub ich fragmentów, głównie należące do bydła, owiec i świń. Badacze uważają, że mogą one również stanowić dowody „resztek uczty związanej z rytuałami picia”.
Na jednym z kubków znajduje się obraz przedstawiający koła i linie, być może przedstawiający pojazd. Badacze twierdzą, że jeśli potwierdzone, obraz ten mógłby stanowić jedno z najstarszych znanych przedstawień transportu na kołach na świecie.
