Najwyższy polski sąd nakazuje uznanie zagranicznego małżeństwa osób tej samej płci

Zachowajmy nasze wiadomości wolne od reklam i płatnych murków, dokonując darowizny na wsparcie naszej pracy!

Notes from Poland prowadzony jest przez niewielki zespół redakcyjny i jest publikowany przez niezależną, non-profitową fundację, finansowaną dzięki datkom naszych czytelników. Nie możemy robić tego, co robimy, bez Państwa wsparcia.

Naczelny Sąd Administracyjny Polski (NSA) nakazał urzędowi stanu cywilnego uznanie małżeństwa osób tej samej płci zawartego przez dwóch Polaków w Niemczech, przełomowe orzeczenie w kraju, który obecnie nie dopuszcza żadnych form prawnie uznanych związków osób tej samej płci.

Decyzja NSA następuje po niedawnej decyzji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie wniesionej przez tę samą parę. TSUE stwierdził, że odmowa Polski uznania takich małżeństw narusza prawo UE.

Dwóch mężczyzn – jeden z nich Polak, drugi podwójny obywatel polsko-niemiecki – wzięło ślub w Berlinie w 2018 roku, a następnie próbowali zarejestrować swój związek w polskim rejestrze cywilnym.

Odmiennie zawartośćzekli – najpierw przez urząd stanu cywilnego, a następnie przez sądy – opierając się na artykule 18 Konstytucji Polski, który stanowi, że małżeństwo, jako „związek mężczyzny i kobiety…podlega ochronie i opiece Rzeczypospolitej Polskiej”.

W 2023 roku sprawa trafiła do NSA, najwyższego sądu Polski ds. spraw administracyjnych. Jednak przed podjęciem decyzji NSA zwrócił się do TSUE o opinię nt. tego, czy prawo UE uniemożliwia jednemu państwu członkowskiemu odmawianie uznania małżeństw zawartych w innym państwie członkowskim.

Sąd UE orzekł w listopadzie ub.r., że Polska musi uznać małżeństwo pary, ustalając, że nieuznawanie tego narusza swobodę przemieszczania się i pobytu w UE, a także prawo do szacunku dla życia prywatnego i rodzinnego.

Sprawa wróciła do NSA, który w piątek uchylił poprzednią decyzję niższego sądu odmawiającego uznania certyfikatu małżeństwa pary z Niemiec. NSA zauważył, że przepisy UE gwarantują swobodę przemieszczania się i zakazują dyskryminacji ze względu na płeć i orientację seksualną.

„Obywatele…mają prawo oczekiwać skuteczności prawa i uniknąć niepewności co do swojego stanu cywilnego” – powiedział sędzia Leszek Kirnaszek w uzasadnieniu wyroku, cytowany przez Gazetę Wyborczą.

Dodał, że artykuł 18 Konstytucji Polski, dotyczący ochrony małżeństwa, nie może być interpretowany jako zakaz uznawania małżeństw zawartych w innych krajach UE.

Sąd nakazał szefowi urzędu stanu cywilnego wprowadzenie certyfikatu małżeństwa do rejestru cywilnego w ciągu 30 dni. Sędzia oświadczył również, że przeszkody techniczne, takie jak dostosowanie pól w oficjalnych formularzach do związków tej samej płci, muszą zostać rozwiązane.

Paweł Knut, prawnik pary, przyjął z zadowoleniem wyrok. „To precedens, który zmieni obecną praktykę. Bardzo ważne jest, że uściślono, że artykuł 18 nie blokuje transkrypcji” – powiedział, cytowany przez Gazetę Wyborczą.

Wyrok spotkał się także z zadowoleniem Katarzyny Kotuli, pełnomocniczki rządu ds. równości, która powiedziała, że „nie potrzebujemy zmian ustawowych, aby urząd stanu cywilnego mógł uznać zagraniczne akty małżeństw”.

Jednak główna partia opozycyjna w Polsce, narodowo-konserwatywne Prawo i Sprawiedliwość (PiS), zdecydowanie sprzeciwia się uznawaniu związków osób tej samej płci, powiedziała, że złoży wniosek do Trybunału Konstytucyjnego (TK) o zaskarżenie wyroku NSA.

„To [orzeczenie] to bardzo realne zagrożenie. To atak na rodzinę” – powiedział szef klubu parlamentarnego PiS, Mariusz Błaszczak. „W rządach D. Tuska dokonuje się legalizacja małżeństw homoseksualnych, ale to dopiero pierwszy krok, ponieważ następny będzie adopcja dzieci.”

TK jest zdominowany przez sędziów mianowanych za rządów PiS i jest powszechnie postrzegany jako pod wpływem tej partii. Decyzje TK są ignorowane przez obecną władzę, ponieważ niektórzy z jego sędziów zostali nielegalnie mianowani za rządów PiS.

Tymczasem rząd pracuje nad wdrożeniem wyroku TSUE. W styczniu Ministerstwo Cyfryzacji ogłosiło proponowane zmiany w dokumentach rejestru cywilnego, które miałyby używać „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek” zamiast obecnych „mężczyzna” i „kobieta”.

Jednak nadal istnieją różnice między bardziej liberalnymi i konserwatywnymi elementami koalicji rządzącej w kwestii dokładnego sposobu wdrożenia wyroku, oraz czy to można osiągnąć bez wprowadzania nowych przepisów.

W przypadku ostatecznym, każda próba uchwalenia prawa umożliwiającego uznawanie małżeństw osób tej samej płci prawdopodobnie zostałaby zawetowana przez prezydenta Polski związanego z PiS, Karola Nawrockiego.

​
Notes from Poland prowadzony jest przez niewielki zespół redakcyjny i publikowany przez niezależną, non-profitową fundację, finansowaną dzięki datkom naszych czytelników. Nie możemy robić tego, co robimy, bez Państwa wsparcia.

Crédit image principale : Jessica Scalf/Unsplash

Alicja Ptak jest zastępcą redaktora naczelnego Notes from Poland i dziennikarką multimedialną. Pisała dla Clean Energy Wire i Timesa, a także prowadzi własny podcast, The Warsaw Wire, na temat gospodarki i sektora energetycznego Polski. Wcześniej pracowała dla Reutersa.