Ukraina zezwala na dalsze poszukiwania polskich ofiar masakr z okresu II wojny światowej.

Utrzymuj nasze wiadomości wolne od reklam i płatności, wpłacając darowiznę na wsparcie naszej pracy!

Notes from Poland prowadzone jest przez mały zespół redakcyjny i publikowane przez niezależną, nieprowadzącą zysków fundację, która jest finansowana dzięki darowiznom od naszych czytelników. Nie możemy robić tego, co robimy, bez Państwa wsparcia.

Ukraina wydała zgodę na przeprowadzenie poszukiwań na kolejnej lokalizacji na swoim terytorium w poszukiwaniu szczątków polskich ofiar masakr dokonanych przez ukraińskich nacjonalistów podczas II wojny światowej.

Dziedzictwo tzw. masakr wołyńskich, w których zginęło około 100 000 polskich cywilów, od dawna truje stosunki między Warszawą a Kijowem. Jednak przełom dyplomatyczny w ubiegłym roku doprowadził do wznowienia ekshumacji, które wcześniej były zakazane przez Ukrainę.

W środę ministerstwo kultury Ukrainy i Polski Instytut Pamięci Narodowej ogłosili, że ukraińskie władze zgodziły się na wniosek IPN o poszukiwanie miejsc pochówku w zdepopulowanym dawnej wsi Huta Peniatska (Huta Pieniacka po polsku).

Według IPN, wsi ta była częścią Polski przed wojną, ale obecnie znajduje się na zachodniej Ukrainie. Według IPN, 28 lutego 1944 r. ukraińscy członkowie niemieckiej Waffen-SS wraz z oddziałem Ukraińskiej Armii Powstańczej (UPA) przeprowadzili tam „operację pacyfikacyjną”, w wyniku której zginęło około 850 osób.

Ministerstwo kultury Ukrainy podaje, że wspólna polsko-ukraińska grupa będzie poszukiwać miejsc pochówku. „Jeśli zostaną odnalezione szczątki, prace będą kontynuowane w formie ekshumacji z następnym pochówkiem” – dodali, zaznaczając, że Ukraina „podkreśla znaczenie upamiętnienia zmarłych i zachowania ich pamięci”.

Wiadomość została przyjęta z zadowoleniem przez rzecznika prezydenta Polski Karola Nawrockiego, który powiedział, że zgoda została udzielona dzięki interwencji Nawrockiego podczas spotkania z ukraińskim kolegą, Wołodymyrem Zełenskim, w grudniu.

Po zdjęciu zakazu w ubiegłym roku Ukraina zezwoliła na ekshumację ofiar w zdepopulowanej dawnej wsi Puzhnyky (Puźniki po polsku). Szczątki co najmniej 42 osób zostały później odkryte, a we wrześniu pochowane w ceremonii, w której uczestniczyli ministrowie kultury Polski i Ukrainy.

W październiku Ukraina zezwoliła na ekshumację w dawnej polskiej wsi Ugły, a następnie w grudniu na ekshumacje w trzech innych lokalizacjach.

W 2022 r. IPN oszacował, że szczątki około 55 000 ofiar narodowości polskiej i 10 000 żydowskiej „leżą w grobach zbiorowych na Wołyniu, czekając na odnalezienie, ekshumację i pochówek”.

Jednak od 2017 roku do ubiegłego roku Ukraina nałożyła zakaz na poszukiwanie ofiar masakr na swoim terytorium w odpowiedzi na demontaż pomnika UPA w Polsce.

Polska skrytykowała fakt, że wielu Ukraińców wciąż czci UPA i jednostki uważane za odpowiedzialne za masakry wołyńskie. Tymczasem Ukraina odrzuca stanowisko Polski, że masakry stanowiły ludobójstwo.

W tym miesiącu IPN potępił szefa swojego ukraińskiego odpowiednika po tym, jak nazwał masakry wołyńskie częścią „polskiej wielkiej narracji” i stwierdził, że w Ukrainie traktowane są one jedynie jako „lokalny epizod historyczny”. Sugerował także, że nie stanowią ludobójstwa.

Spór dotyczący masakr ma więcej niż symboliczne znaczenie. W 2024 r. wicepremier Polski powiedział, że Polska nie pozwoli, aby Ukraina przystąpiła do Unii Europejskiej, dopóki oba kraje nie „załagodzą” swoich różnic odnośnie Wołynia.

To stanowisko wyraził również Nawrocki w ubiegłym roku, który, uczestnicząc w kampanii prezydenckiej, powiedział, że „aktualnie nie przewiduje, aby Ukraina znalazła się ani w UE, ani w NATO, dopóki istotne kwestie cywilizacyjne dla Polski nie zostaną rozwiązane”.

Notes from Poland prowadzone jest przez mały zespół redakcyjny i publikowane przez niezależną, nieprowadzącą zysków fundację, która jest finansowana dzięki darowiznom od naszych czytelników. Nie możemy robić tego, co robimy, bez Państwa wsparcia.

Zdjęcie główne: Witalij Hrabar/Konsulat Generalny RP we Lwowie (under CC BY-SA 4.0)

Olivier Sorgho to starszy redaktor w Notes from Poland, zajmujący się polityką, biznesem i społeczeństwem. Wcześniej pracował dla Reutersa.