Niestabilna sytuacja polityczna
Polityka również szybko może stanąć na przeszkodzie, i to nie tylko dlatego, że ze względu na wybory samorządowe w jesieni 2026 rok będzie kolejnym rokiem wyborczym. Jak świadczyło to, co miało miejsce w trudnych tygodniach po wyborach, gdy toczyły się rozmowy koalicyjne między ANO a jego dwoma partnerami koalicyjnymi – skrajnie prawicową partią Wolność i Demokracja Bezpośrednia (SPD) oraz ultra-konserwatywnym Stowarzyszeniem Motorowcy dla Siebie – jedność nowego rządu mogłaby stać się codzienną udręką.
Jest to spowodowane ugruntowanymi animozjami personalnymi (łącznie z napięciami między Babisem a liderem SPD Tomio Okamurą, który został wybrany na przewodniczącego izby) oraz istotnymi różnicami w polityce – myśląc o entuzjazmie ANO do wydatków socjalnych w porównaniu z bardziej ortodoksyjnymi poglądami budżetowymi Motorowców, nie wspominając o podziałach w polityce zagranicznej.
„Pierwszym i najważniejszym wyzwaniem dla rządu będzie sporządzenie tegorocznego budżetu” – mówi Filip Nerad, dyrektor ds. komunikacji w think tanku Globsec, przypominając, że rząd Babisia odrzucił wniosek budżetowy przygotowany przez poprzedni rząd, i wszedł w 2026 rok znajdując się w stanie nadzwyczajnej sytuacji budżetowej.
„Koalicjanci złożyli przed wyborcami wiele obietnic podczas kampanii wyborczej, które będą kosztowne do zrealizowania” – mówi BIRN. „Nowy minister finansów [Alena Schillerova] już oświadczyła, że deficyt prawdopodobnie będzie większy niż planowano.”
To nie jest jedyny natychmiastowy problem nowego rządu koalicyjnego. Filip Turek, honorowy przewodniczący Motorowców, którego ewentualne (nie)nomowanie do rządu w związku z eskalującymi skandalami było tematem największych spekulacji w ostatnich miesiącach, był punktem dyskusji podczas noworocznego obiadu między prezydentem Pavlem a premierem Babisem, 7 stycznia. Trzymając się swojej decyzji nawet kosztem pozwu kompetencyjnego, głowa państwa odrzuciła formalną propozycję nominacji Tureka na ministra środowiska, kładąc piłkę w stronę koalicji.
Jak Babisowi uda się nie zrazić ani Pavla, ani swoich koalicjantów w tej sprawie, może dać pojęcie na co można się spodziewać w nadchodzących miesiącach. Pomimo jasnych nieporozumień i braku wzajemnego zaufania, relacje między Pawłem a Babisem – politycznymi wrogami w czasie wyborów prezydenckich w 2023 roku – pozostają „prawidłowe… Stare rany minęły” – twierdzi Karel Sal, analityk z Instytutu Polityki i Społeczeństwa, związanego z ANO.
Tymczasem Nerad z Globsec oczekuje, że nowy rząd czeski pozostanie jednolity – przynajmniej na pozór – podczas głosowania nad wotum zaufania przez nową Izbę Deputowanych, w połowie stycznia, oraz podczas głosowania nad uchyleniem immunitetu zarówno Babisia, jak i Okamury, co powinno mieć miejsce na początku lutego.
„Koalicjanci będą potrzebować siebie nawzajem, aby zyskać zaufanie Izby i nie uchylić immunitetu ich głównych przedstawicieli” – mówi BIRN. „Gdy je zdobędą, możliwe, że już nie będą tak bardzo potrzebować siebie nawzajem” – uważa, co w konsekwencji mogłoby otworzyć drogę do bardziej elastycznych, zmieniających się sojuszy politycznych w niższej izbie, i przekonać Babisa do poszukiwania mniej radykalnych partnerów, aby przeforsować swoje programy.
Decydujące w tej kwestii będą różne kongresy partii, które odbędą się w tym roku, których wyniki mogą doprowadzić do zmiany przywództwa lub ruchów odłączeniowych, które mogłyby okazać się bardziej otwarte na współpracę z ANO w celu zmniejszenia wpływu SPD i Motorowców.
Najbliższy będzie kongres Obywatelskich Demokratów (ODS) 17-18 stycznia, na którym wybrany zostanie następca Fialy po 12 latach na stanowisku przewodniczącego. Partia Piratów także będzie miała swój kongres w ten sam weekend, ale jakakolwiek otwartość na współpracę z ANO wydaje się mało prawdopodobna. Z kolei Chrześcijańscy Demokraci (KDU-CSL) wybiorą swoje nowe kierownictwo partii w kwietniu.
