Kiedy wspaniała złota tarcza Asante w British Museum została skradziona z drewnianej gabloty w 1991 roku, zdawało się, że zniknęła bez śladu. Jednak w ciągu kilku następnych lat była faktycznie eksponowana przez wiodące muzea i sprzedawana przez słynny dom aukcyjny – bez wiedzy ich ekspertów, że jest to ten sam skradziony przedmiot, jak teraz ujawniono.
Skandal został ujawniony przez historyka Barnaby’ego Phillipsa, który twierdzi, że choć British Museum zgłosiło kradzież w 1991 roku policji, nie mieli pojęcia, że tarcza „była przemycona” po muzeach Europy i Stanów Zjednoczonych oraz była wystawiana na aukcji przez Sotheby’s. O sprawie został poinformowany przez pouznanego źródła.
Kradzież miała miejsce w październiku 1991 roku w ówczesnym Muzeum Ludzkości, w którym mieścił się dział Etnografii British Museum w latach 1970–1997. Pracownik, wykonując swoje obchody podczas przerwy na lunch, był zszokowany, gdy zobaczył, że drewniana gablota została otwarta, najwyraźniej za pomocą wkrętarki wyrzuconej na miejscu przestępstwa.
Pan Phillips odkrył, że do 1994 roku tarcza była w rękach Karla-Ferdinanda Schaerlera, wiodącego niemieckiego kolekcjonera tradycyjnej sztuki afrykańskiej, który zmarł w 2024 roku. Dumnie prezentował ją w swoich błyszczących publikacjach i wypożyczał przynajmniej dwóm muzeom, w tym renomowanemu Muzeum für Völkerkunde w Wiedniu.
Kolekcjoner zdecydował się następnie sprzedać ją za pośrednictwem domu aukcyjnego Sotheby’s w 1999 roku, gdzie została kupiona za kilka tysięcy funtów przez Indianapolis Museum of Art. To cenione nabytki zainspirowały logo festiwalu sztuki afrykańskiej, organizowanego przez muzeum w 2002 roku, i nawet pojawiły się na specjalnie wydrukowanych podkoszulkach.
Wtedy Doran Ross, ceniony znawca sztuki ghańskiej w Fowler Museum w Kalifornii, zauważył jej podobieństwo do skradzionego obiektu i powiadomił londyńskich kolegów.
Udekorowana charakterystycznym wzorem słońca, tarcza ta jest największym z asanteńskich tzw. akrafokonmu w British Museum, o średnicy 21,5 centymetra. Uważana jest za dzieło wczesnego XX wieku, być może ofiarowane przez Europejczyków nieznanemu wódzowi Złotego Wybrzeża, została podarowana w 1925 roku przez Sir Bignell’a Elliotta, handlarza drzewa z Kentish Town na północnym Londynie.
Pan Phillips, były korespondent BBC, ujawnia tę sprawę w swojej nowej książce zatytułowanej The African Kingdom of Gold: Britain and the Asante Treasure, która ukazała się w czwartek.
