Przekaż darowiznę, by nasze informacje były wolne od reklam i płatności – zachowaj naszą pracę!
Notes from Poland prowadzone są przez niewielki zespół redakcyjny i publikowane przez niezależną fundację non-profit, finansowaną dzięki darowiznom naszych czytelników. Nie moglibyśmy robić tego, co robimy, bez wsparcia waszego.
Komisja powołana w celu zbadania przypadków nadużyć seksualnych w diecezji katolickiej w Polsce po serii skandali zidentyfikowała co najmniej 50 dzieci, które ucierpiały, oraz 29 osób podejrzanych o wykorzystywanie nieletnich, z których większość to duchowni.
Ujawniono również, że miejscowi biskupi wielokrotnie zaniechali podejmowania działań, gdy dostarczono im wiarygodne zgłoszenia nadużyć.
Komisja została powołana w październiku 2024 roku w diecezji Sosnowiec na południu Polski po pewnej liczbie głośnych incydentów.
W tym samym miesiącu dwóch miejscowych księży zostało oskarżonych o przestępstwa seksualne przeciwko nieletnim. W poprzednim roku biskup Sosnowca, Grzegorz Kaszak, zrezygnował po skandalu związanym z imprezą narkotykową z udziałem dwóch mężczyzn w mieszkaniu proboszcza.
„Natychmiastowym celem pracy komisji było dotarcie do poszkodowanych i zaoferowanie im pomocy” – powiedział Tomasz Smalcerz, urzędnik w urzędzie diecezjalnym.
„Cele obejmowały także zidentyfikowanie źródeł, wyjaśnienie przyczyn, zakresu i wpływu skandali, które zdarzyły się w diecezji Sosnowiec od jej powstania” – dodał. „Długoterminowym celem jest odzyskanie zaufania w społeczności kościelnej i duchowieństwie.”
Prezentując swoje wyniki w czwartek, przewodniczący komisji, Tomasz Krzyżak, powiedział, że zidentyfikowano 29 osób oskarżonych lub podejrzanych o nadużycia seksualne wobec nieletnich. Spośród 50 zidentyfikowanych ofiar około dwóch trzecich to dziewczęta, a 96% miało mniej niż 15 lat.
Z 23 duchownych diecezjalnych, 19 zostało potwierdzonych jako popełniających przestępstwa seksualne przeciwko nieletnim w śledztwach prowadzonych przez władze kościelne lub państwowe.
Komisja sama zgłosiła podejrzenia przestępstw dotyczących ośmiu osób prokuraturze i wszczęła pięć wstępnych wewnętrznych śledztw kościelnych.
Krzyżak ujawnił, że spośród 19 księży potwierdzone jako popełniający przestępstwa seksualne przeciwko nieletnim, sześciu otrzymało dotychczas wewnętrzne sankcje kościelne, w tym dwóch, którzy zostali usunięci z kapłaństwa.
Inny dostał dożywotni zakaz pełnienia posługi kapłańskiej i kontaktu z nieletnimi. Inni otrzymali różne formy zakazów, podczas gdy w jednym przypadku postępowanie kanoniczne jest nadal w toku. Czterech domniemanych sprawców nie żyje.
W listopadzie 2025 rozpoczął się proces 54-letniego księdza diecezji Sosnowiec, którego można nazwać tylko Ryszard G. zgodnie z polskim prawem prywatności, w związku z trzema zarzutami dotyczącymi nieletnich, w tym dwóch o charakterze seksualnym.
W grudniu prokuratorzy przedstawili akt oskarżenia przeciwko innemu księdzu z diecezji, Jackowi K., oskarżając go o dziewięć przestępstw seksualnych przeciwko siedmiu nieletnim, twierdząc, że wykorzystał ich trudne sytuacje.
Komisja przejrzała dokumenty sięgające od założenia diecezji w 1992 roku do stycznia zeszłego roku. Krzyżak zauważył, że w tym czasie biskupi wielokrotnie byli alarmowani o nadużyciach wobec nieletnich.
„Informacje te pochodziły od wiarygodnych źródeł, od osób znanych biskupowi. Niemniej jednak w tej sytuacji nie podjęto działań” – powiedział przewodniczący cytowany przez TVN.
„Traktowanie tego problemu po macoszemu i nieodpowiednia ocena zdarzeń doprowadziły do tego, że zgłaszający przestępstwa nie byli wierzycieli” – dodał Krzyżak.
W przypadkach, gdy podjęto działania, „celem nie było ukaranie sprawcy przestępstwa, ale najczęściej naprawienie sytuacji poprzez tzw. działania duszpasterskie, które polegały na przeniesieniu duchownego do innej parafii”.
Kościół katolicki w Polsce w ostatnich latach borykał się z narastającą liczbą oskarżeń o nadużycia seksualne przez duchownych oraz o zaniedbania w rozpatrywaniu tego problemu przez biskupów.
Watykan podjął działania przeciwko kilku polskim biskupom w tej sprawie. W 2024 roku Watykan ogłosił rezygnację biskupa Łowicza, Andrzeja Dziuby, z powodu „zaniedbania w rozpatrywaniu spraw nadużyć seksualnych na szkodę nieletnich”.
Obecny biskup Sosnowca, Artur Ważny, w czwartek podkreślił konieczność dalszych dochodzeń kanonicznych i współpracy z organami ścigania. „Wśród duchowieństwa nie ma miejsca dla osób, które krzywdzą najbardziej bezbronnych” – powiedział.
