Mrowki atakuja swoich towarzyszy gniazdowych, poniewaz zanieczyszczenia zmieniaja ich zapach.

Typowe zanieczyszczenia powietrza, takie jak ozon i tlenek azotu, mogą zmieniać sposób, w jaki mrówki pachną, skłaniając ich współlokatorów do ataku, jakby byli intruzami.

Mrówki rozpoznają swoich towarzyszy po zapachu, a gdy napotykają mrówkę, której zapachu nie rozpoznają, reagują agresywnie, gryząc i czasem zabijając intruza. Jednak ozon, gaz cieplarniany produkowany przez samochody i działalność przemysłową, może rozbijać strukturę alkenów, substancji chemicznych wchodzących w skład zapachu specyficznego dla kolonii.

Markus Knaden z Instytutu Maxa Plancka ds. Ekologii Chemicznej w Jenie, Niemcy, oraz jego koledzy wiedzieli z wcześniejszych prac, że zmiany wywołane przez ozon w alkenach mogą upośledzić sposób porozumiewania się owadów. Obserwowali, jak muchy owocowe kopulują z przedstawicielami innych gatunków, a zapylacze, takie jak ćmy tytoniowe, tracą zainteresowanie kwiatami, których zapach został zmieniony przez ozon.

Aby przetestować wpływ na mrówki, Knaden i jego koledzy założyli sztuczne kolonie sześciu gatunków mrówek. Usunęli jedną mrówkę z każdej z nich i umieścili ją w szklanej komorze wypełnionej różnymi stężeniami ozonu, z których niektóre odpowiadały poziomom zmierzonym w Jenie latem. Gdy wrócili z mrówką do kolonii, inni ją zaatakowali.

„Nie spodziewałem się tego, muszę powiedzieć,” mówi Knaden. „Ponieważ wiedzieliśmy, że alkeny są tak niewielką częścią [zapachu mrówek], wiedzieliśmy, że cokolwiek byśmy zrobili z ozonem, tylko zmieniłoby może około 2 lub 5 procent mieszanki.”

W naturze tego rodzaju zachowanie mogłoby uczynić kolonię mniej efektywną, mówi, nawet jeśli mrówki nie zostaną zabite, ale zaprojektowanie eksperymentów, aby uchwycić te skutki, będzie skomplikowane.

Daniel Kronauer z Uniwersytetu Rockefellera w Nowym Jorku, który nie brał udziału w badaniu, mówi, że alkeny są bardzo ważne w rozpoznawaniu współlokatorów, dlatego agresywne reakcje go nie zaskoczyły.

Alkeny są zaangażowane w inne zachowania mrówek, takie jak śledzenie szlaku i komunikacja między larwami i dorosłymi. Badanie wykazało, że, gdy są wystawione na ozon, dorosłe mrówki klonalne (Ooceraea biroi) mogą zaniedbywać swoje larwy, więc te ozonem wywołane zmiany mają potencjał, aby zakłócić więcej aspektów życia mrówek – i szerzej, ekosystem także.

„Gdyby usuć mrówki z większości terenowych ekosystemów, prawdopodobnie by one zawaliły się,” mówi Kronauer. To dlatego, że mrówki pełnią istotne role ekologiczne. Rozsiewają nasiona, przemieszczają ziemię i nawiązują wzajemnie korzystne relacje z wieloma organizmami.

Populacje owadów na całym świecie gwałtownie spadają, a to badanie wpisuje się w rosnące zbiory badań wskazujących na zanieczyszczenia powietrza jako jeden z czynników stojących za tym spadkiem. Knaden podkreśla, że chociaż poziomy zanieczyszczeń ozonem, które obecnie doświadczamy, być może jeszcze nie są szkodliwe dla ludzi, „musimy po prostu wiedzieć, że to, co robimy, niesie za sobą dodatkowe koszty, o których być może wcześniej nie myśleliśmy.”